EDEBİYAT SOSYOLOJİSİ BAĞLAMINDA TOPLUMSAL GERÇEKLİĞİN EDEBİ ESERE YANSIMASI: “ÖLÜM KURTARICI OLURSA (GİLE-MERD)” ÖRNEĞİ


Creative Commons License

Yıldırım S.

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, ss.237-251, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.237-251

Özet

Bozorg Alevî, çağdaş İran tarihinin yeni bir toplumsal aşamasındaki gerçekliğe hikâyelerinde yer veren yazarlardandır. O, hikâyelerinde, eleştirel gerçeklikle farklı toplum sorunlarına değinerek ham ve slogancı sembolizm akımını bir yana bırakıp somut gerçekliği elde etme ve onu niteleme yolunda çaba gösterir. Bir sanat eserinin yaratılma sürecinde toplumun payının göz ardı edilemeyeceğinin farkında olan yazar, edebiyatın bir alt bilim dalı olan edebiyat sosyolojisinden yola çıkarak, edebiyat ve toplumun kesişim noktalarını temel alan eserler ortaya koymaktadır.  

Bu çalışmada da Bozorg Alevî’nin Ölüm Kurtarıcı Olursa (Gile-merd) adlı eseri, edebiyat sosyolojisi çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Bu süreçte, yazarın yaşadığı dönemin toplumsal yapısındaki hangi durumlara ve gerçekliklere dikkat kesildiği ve gözlemlerini eserindeki hikâyelerine ne ölçüde ve nasıl yansıttığı hususuna açıklık getirilmeye gayret edilmiştir. Eserdeki hikâyelerde gelenekselden moderniteye geçiş gibi toplumsal gelişmelere ve gerçekliklere dair izlekler bulabilmek ve bunları eserin yazıldığı dönemin toplumsal yapısı ile ilişkilendirebilmek için, hikâyeler temalarına göre ana başlıklar ve alt başlıklar altında değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Bozorg Alavi is one of the writers who gave a place in the stories of reality in a new social stage of contemporary Iranian history. In his stories, he tackles the various social problems of critical reality, endeavoring to obtain and quantify concrete reality, leaving aside immature and slogans of symbolism. Being aware of the fact that the share of society cannot be ignored in the process of creation of a work of art, the author, based on a sociology of literature, which is a sub-discipline of literature, presents works based on the intersection points of literature and society.

In this study, Ölüm Kurtarıcı Olursa (Gile-merd) of Bozorg Alavi has been tried to be examined within the framework of the sociology of literature. In this process, it has been tried to explain to how he paid attention to the realities in the social structure of the author and how he reflected his observations to his stories in his work. In the stories in the work, it has been tried to find the points about social development and realities such as the transition from traditional to modernity and to relate them to the social structure of the period in which the works were written, and the stories have been evaluated under main headings and sub-headings according to their themes.