CUMHURİYETİN YÜZÜNCÜ YILINDA SOSYAL SİGORTALARIN GELİŞİMİ

Uşan M. F., Buluş S.

Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, sa.Prof. Dr. Ali Nazım Sözer'e Armağan Özel Sayı, ss.383-420, 2024 (Hakemli Dergi)

Özet

İnsanlığın varlığından itibaren, yaşam boyunca karşılaşma riski barındıran mesleki, fizyolojik ve sosyo-ekonomik tehlikelere karşı sosyal güvenliğe kavuşma ihtiyacı söz konusu olmuştur. Farklı dönemlerde bu ihtiyaç; yardımlaşma, bireysel ve toplu birikim yapma, mesleki örgütlenme, özel sigortalar ve sosyal sigortalar gibi araçlarla giderilmeye çalışılmıştır. Sanayi Devrimi’nin etkisiyle ağırlaşan çalışma koşulları karşısında sosyal güvenliğin sağlanmasında geleneksel yöntemlerin yetersiz kalması, sosyal sigorta tekniğinin önemini ortaya çıkarmıştır. Ülkemizde ise ancak Cumhuriyet döneminde yapılan düzenlemelerle sosyal sigortalar etkin şekilde uygulanmaya başlamıştır. Öncesinde sınırlı ve dağınık şeklide yapılan sosyal sigorta düzenlemeleriyle çeşitli önlemler alınarak sosyal güvenliği sağlamaya yönelik çalışmalar yapılmıştır. Daha sonra hizmet sözleşmesiyle çalışanlar, bağımsız çalışanlar ve kamu görevlilerinin sigortalılığı farklı sigortalılık statüleri ve sosyal güvenlik kuruluşları bünyesinde düzenlenerek bu çalışanlar farklı koşullarda olsa da sosyal sigorta güvencesine kavuşturulmuştur. Nihayetinde, sosyal güvenlik sisteminde reform yapma düşüncesi ile dağınık halde bulunan mevzuat tek bir kanunda toplanmaya çalışılmış, çeşitli sosyal güvenlik kuruluşları ise Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında birleştirilmiştir. Ne var ki, kanun ve kurum bakımından tekliğin sağlanması, sistemin dağınık ve karmaşık yapısını çözmekte yetersiz kalmıştır. Dolayısıyla günümüzde sosyal sigortalara ilişkin düzenlemeler ve değişiklikler yapılmaya devam edilmektedir.