Nefes Alan Duvar: Zumthor’un Roma Kalıntıları Barınağı’nda Gözeneklilik, Işık ve Tektonik Hafıza

Öner E., Şimşek C. F.

Digital International Journal of Architecture Art Heritage, cilt.5, sa.1, ss.15-30, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu makale, Peter Zumthor’un Shelter for Roman Ruins adlı yapısını mimari koruma bağlamında yeniden ele almakta; ışık, malzeme ve tektonik mantığın birbiriyle ilişkili rollerine odaklanmaktadır. Tarihsel kalıntıları çevresel ve zamansal bağlamından yalıtan modernist “cam kutu” yaklaşımını benimsemek yerine, çalışma gözeneklilik ve atmosferik deneyim temelli alternatif bir koruma anlayışı önermektedir. Araştırma, nitel bir tekil örnek mimari analizine dayanmaktadır ve Chur’daki bu yapı, bağlamsal koruma mimarisinin temsilî bir örneği olarak incelenmektedir. Analitik çerçeve, fenomenolojik düşünceden beslenmekte; Gottfried Semper’in mimari yüzeyi mekânsal bir zar olarak ele alan Bekleidung kavramı ile Kenneth Frampton’ın yapısal artikülasyon ve malzeme ifadesini vurgulayan tektonik kültür yaklaşımından yararlanmaktadır. Bu çerçevede özellikle geçirgen ahşap lamel duvar sistemi ve iç mekân dolaşımının organizasyonu üzerinde durulmaktadır. Bulgular, bu projede ışığın yalnızca bir aydınlatma aracı olarak değil; algıyı şekillendiren, atmosferi kuran ve geçmiş ile bugün arasında aracılık eden etkin bir mimari unsur olarak işlediğini göstermektedir. Tartışma ayrıca, ışık, gölge ve malzeme yaşlanmasıyla tanımlanan yapının “nefes alan” kabuğunun mekânsal deneyimi nasıl yoğunlaştırdığını ve arkeolojik kalıntıları statik bir tarihsel sergi olarak sunmak yerine yaşayan bir çevresel bağlama yerleştirdiğini ortaya koymaktadır. Makale, Peter Zumthor’un bu yapısının, belleğin atmosfer aracılığıyla etkinleştirildiği ve ışığın mimari anlamın kurucu bir malzemesi olarak ele alındığı alternatif bir koruma mimarisi modeli sunduğunu ileri sürerek sonuçlanmaktadır.

This article re-examines Peter Zumthor’s Shelter for Roman Ruins in Chur within the context of architectural conservation, focusing on the interrelated roles of light, material, and tectonic logic. Rather than adopting the modernist “glass box” approach that isolates historical remains from their environmental and temporal setting, the study advances an alternative understanding of preservation grounded in porosity and atmospheric experience. The research is based on a qualitative singlecase architectural analysis, in which the Chur Shelter is examined as a representative example of contextual conservation architecture. The analytical framework draws on phenomenological thought and is informed by Gottfried Semper’s concept of Bekleidung, which understands architectural surface as a spatial membrane, and by Kenneth Frampton’s notion of tectonic culture, which emphasizes constructional articulation and material expression. Within this framework, particular attention is directed to the permeable timber lamella wall system and the organization of interior circulation. The findings indicate that light operates in this project not simply as a means of illumination, but as an active architectural agent that shapes perception, constructs atmosphere, and mediates between past and present. The discussion further demonstrates how the building’s “breathing” envelope—defined by light, shadow, and material aging—intensifies spatial experience and situates the archaeological remains within a living environmental context rather than presenting them as a static historical exhibit. The article concludes by suggesting that Zumthor’s Shelter for Roman Ruins offers an alternative model for conservation architecture, one in which memory is activated through atmosphere and light is understood as a constitutive material of architectural meaning.