Yerel Ölçekte Yönetsel ve Siyasal Temsilin Aracı Olarak Muhtarlık: Muhtarlığı Cumhurbaşkanının Perspektifinden Okumak
Amme İdaresi Dergisi, cilt.59, sa.2, ss.219-254, 2026 (SSCI, Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 59 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Amme İdaresi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Social Sciences Citation Index (SSCI), Scopus, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM), Business Source Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.219-254
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makale, Türkiye’de muhtarlığın Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçiş sürecinin öncesinde ve sonrasında devlet iktidarı tarafından siyasal ve yönetsel düzeylerde nasıl yeniden konumlandırıldığını söylem analizi yoluyla incelemektedir. Özellikle 2015 yılından itibaren Cumhurbaşkanlığı himayesinde düzenli olarak gerçekleştirilen ‘Muhtarlar Toplantıları’, devlet iktidarının yerel ölçek ile ilişkilenme biçimi bakımından yeni bir süreci başlatmıştır. Çalışmada, 2015–2024 yılları arasında gerçekleştirilen ‘Muhtarlar Toplantılarında’ Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılan konuşmalar, MaxQDA24 yazılımı kullanılarak Bob Jessop’un devletin kurumsal bütünlüğünü tartışmak için ortaya koyduğu stratejik-ilişkisel yaklaşımı temelinde, devlet iktidarının üç biçimi (temsil, iç örgütlenme ve müdahale) üzerinden incelenmiştir. Bulgular, muhtarlık kurumunun salt yönetsel bir mekanizma değil, devlet iktidarının yeni hegemonik biçiminin köy ve mahalle ölçeğinde kurumsallaşmasını sağlayan stratejik bir unsur olduğunu göstermektedir. Böylece köy ve mahalle ölçekleri, modern ulus-devletin rızaya dayalı iktidar biçimlerinin yeniden üretildiği mikro-ideolojik mekânlara dönüştürülmektedir. Söz konusu dönüşüm ise özellikle siyasal söylem düzeyinde muhtarların, yönetsel ve mevzuat açısından açıkça tanımlanmamış olmakla birlikte, yerel ölçekteki etkin siyasal-yönetsel aktörler olarak konumlandırılması aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu durum, muhtarların hukuki statüsü ile fiili siyasal işlevi arasındaki ayrışmayı söylemsel düzeyde derinleştirerek onları devlet iktidarının hegemonik yeniden üretiminin yerel taşıyıcıları kılmaktadır.
This article examines, through discourse analysis, how the muhtarlık was repositioned by the state power at political and administrative levels both before and after the transition to the Presidential Government System in Türkiye. In particular, the ‘Muhtars Meetings’ held regularly under the auspices of the Presidency since 2015, has initiated a new process concerning the way state power engages with the local level. In this study, speeches delivered by President Recep Tayyip Erdoğan at the ‘Muhtars Meetings’ held between 2015 and 2024 were analysed using MaxQDA24 software, drawing on Bob Jessop's strategic-relational approach to the discussion of the state's institutional integrity, with a focus on three forms of state power: representation, internal organisation, and intervention. The findings indicate that the muhtarlık as an institution is not merely an administrative mechanism; rather, it serves as a strategic element facilitating the institutionalisation of the state's new hegemonic form of power at the village and neighbourhood scales. In this way, village and neighbourhood scales are transformed into micro-ideological spaces in which the consent-based forms of power of the modern nation-state are reproduced. This transformation is realised primarily through the positioning of muhtars, albeit without clearly defined administrative or legislative roles, as effective political-administrative actors at the local scale, particularly at the level of political discourse. This configuration serves to deepen the discursive disjuncture between the formal legal status of muhtars and their substantive political function, thereby constituting them as local vehicles of the hegemonic reproduction of state power.