EBEVEYNLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
Aile ve Sürdürülebilir Gelecek Kongresi, Ankara, Türkiye, 11 - 12 Aralık 2025, ss.55-56, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.55-56
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Küresel ölçekte artan tüketim, doğal kaynakların yenilenme kapasitesini aşarak bu kaynakların hızla tükenmesine yol açmakta ve gelecek nesillerin temel ihtiyaçlarını karşılama olasılığını riske sokmaktadır. Doğal kaynakların aşırı tüketimini önlemeye hedefleyen sürdürülebilir tüketim davranışları ise doğal kaynakların israf edilmeden kullanılmasını sağlayarak gelecek nesillerin refahını güvence altına almaktadır. Sürdürülebilir tüketimin kuşaklar arası aktarım gerektiren bir davranış alanı olması, ebeveynlerin bu konudaki tutum ve davranışlarının çocukların gelecekte geliştirecekleri tüketim alışkanlıklarını şekillendirme potansiyeline işaret etmektedir. Sosyal öğrenmenin belirgin biçimde hızlandığı ve çocukların yetişkin davranışlarını model alarak alışkanlık geliştirdiği 6–12 yaş döneminde ebeveynlerin sürdürülebilir tüketim davranışlarının incelenmesi ve bu davranışların çocuklara yansıma potansiyellerinin anlaşılması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen araştırmada ebeveynlerin sürdürülebilir tüketim davranışlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama deseninde gerçekleştirilen araştırmada uygun örnekleme yönteminin kullanılarak çalışma grubuna 6-12 yaş aralığında olan 206 ebeveyn dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri “Sürdürülebilir Tüketim Davranışı Ölçeği” ile araştırmacılar tarafından oluşturulmuş olan “Demografik Bilgi Formu” kullanılarak toplanmıştır. SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilen verilerde değişkenler arasındaki farklılığın belirlenmesi adına t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Analizler sonucunda 6-12 yaş aralığında çocuğu olan ebeveynlerin Sürdürülebilir Tüketim Davranışı Ölçeği ihtiyaç alt boyutundan aldıkları puanların gelir düzeylerine ve yaşadıkları yere göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Bununla birlikte ebeveynlerin Sürdürülebilir Tüketim Davranışı Ölçeği tasarruf alt boyutundan ve ölçek toplamından aldıkları puanların eğitim düzeylerine göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda sürdürülebilir tüketim davranışlarının sosyo-ekonomik ve demografik özelliklere göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu bulgulardan hareketle tüm ebeveynlerin eğitim ve gelir düzeyleri dikkate alınarak hazırlanan -içerikleri ve yöntemleri farklılaştırılmış- sürdürülebilir tüketim eğitimleri düzenlenmesi önerilmektedir. 6-12 yaş grubunun yetişkin davranışlarını model alma eğilimi göz önünde bulundurularak, ebeveynlerin sürdürülebilir davranışları çocuklarına aktarma süreçlerini desteklenmesi adına yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları tarafından sürdürülebilirlik projeleri tasarlanarak bu konuda farkındalık çalışmalarının arttırılması gerekmektedir.
Increasing consumption on a global scale is exceeding the renewal capacity of natural resources, leading to their rapid depletion and jeopardizing the ability of future generations to meet their basic needs. Sustainable consumption behaviors, which aim to prevent the excessive consumption of natural resources, ensure the well-being of future generations by enabling the use of natural resources without waste. The fact that sustainable consumption is a behavioral area that requires intergenerational transfer indicates the potential for parents' attitudes and behaviors in this regard to shape the consumption habits that children will develop in the future. In this regard, it is important to examine parents' sustainable consumption behaviors during the 6-12 age period, when social learning accelerates significantly and children develop habits by modeling adult behaviors, and to understand the potential for these behaviors to be reflected in children. The research conducted in this direction aimed to examine parents' sustainable consumption behaviors in terms of various variables. In the correlational survey design study, 206 parents aged 6-12 were included in the study group using an appropriate sampling method. The data for the study were collected using the “Sustainable Consumption Behavior Scale” and the “Demographic Information Form” created by the researchers. The data were analyzed using the SPSS 25 program, and t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to determine the differences between variables. The analyses revealed that the scores obtained by parents with children aged 6-12 on the need subscale of the Sustainable Consumption Behavior Scale showed significant differences according to their income level and place of residence. Furthermore, it was determined that the scores obtained by parents on the savings subscale and the total scale of the Sustainable Consumption Behavior Scale showed significant differences according to their education levels. Based on the results obtained, it was determined that sustainable consumption behaviors differ according to socio-economic and demographic characteristics. Based on these findings, it is recommended that sustainable consumption training programs be organized, with differentiated content and methods, taking into account the education and income levels of all parents. Considering the tendency of the 6-12 age group to model adult behaviors, local governments and civil society organizations should design sustainability projects and increase awareness efforts in this area to support parents in transferring sustainable behaviors to their children.