Batı Karadeniz İçerisinde Gerede Evleri
GEREDE ARAŞTIRMALARI VE HALK KÜLTÜRÜ, Dr. Öğr. Üyesi Azize YASA AKTAŞ, Editör, Paradigma Akademi, Çanakkale, ss.877-898, 2024
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2024
- Yayınevi: Paradigma Akademi
- Basıldığı Şehir: Çanakkale
- Sayfa Sayıları: ss.877-898
- Editörler: Dr. Öğr. Üyesi Azize YASA AKTAŞ, Editör
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Türk
kültürünü ve yaşamını yansıtan en önemli olgulardan birisi konut mimarisidir.
Bozkır kültüründe çadır ile başlayan barınma 15. ve 16. yüzyıllarda kendine has
karakterini bulan “Geleneksel Konut” veya “Türk Evi” olarak adlandırılan mimari
ile devam etmiştir. Coğrafi koşullar, inanç gibi paradigmalar doğrultusunda
Türkler konut mimarisi geliştirmiştir. Özellikle geleneksel konut mimarisi
Osmanlı’nın fetih ve iskan politikası neticesinde oldukça geniş alana
yayılmıştır. Günümüzde Türk evi denildiğinde akla gelen ilk bölgelerden biri
Batı Karadeniz’dir. Bölge içerisinde bulunan Kastamonu, Safranbolu, Göynük,
Mudurnu gibi yerler konut mimarisi açısından oldukça zengin bir yapıya
sahiptir. Yine aynı bölge içerisinde bulunan Gerede ise konut mimarisi konusunda
komşuları gibi zengin yapısını koruyamamıştır. Gerede, nicelik olarak
konutlarını muhafaza edemese de ayakta kalan konutlar nitelik ve biçimsel
özellikler bakımından Geleneksel Türk Konut mimarisini yansıtmaktadır.
Araştırmamız ile Gerede ilçe merkezinde ayakta kalan konutların biçimsel
özellikleri tanıtılacak, Batı Karadeniz evleri içerisinde nitelik ve nicelik
olarak yeri belirlenmeye çalışılacak, korunmasına yönelik yapılabileceklere
değinilecektir. Araştırmamız doğrultusunda Gerede evlerinin yok olmadan
belgelenmesi, korunma yollarının belirlenmesi, komşu şehir evlerinde olduğu
gibi görünürlüğünün artırılması amaçlanmıştır. Batı Karadeniz içerisinde konut
mimarisi açısından zengin yapıya sahip olan şehir evleri (Kastamonu,
Safranbolu, Göynük, Mudurnu) hakkında araştırmaların oldukça fazla olması
çalışmamızı üzerinde yeterince durulmayan Gerede evleri üzerine
yoğunlaştırmıştır.
Anahtar
Kelimeler: Batı Karadeniz, Gerede, Konut, Mimari
One
of the most important phenomena reflecting Turkish culture and life is
residential architecture. Housing, which started with tents in the steppe
culture, continued with the architecture called "Traditional Housing"
or "Turkish House", which found its unique character in the 15th and
16th centuries. Turks developed residential architecture in line with paradigms
such as geographical conditions and beliefs. Especially traditional residential
architecture spread over a wide area as a result of the Ottoman conquest and settlement
policy. Today, when it comes to Turkish houses, one of the first regions that
comes to mind is the Western Black Sea region. Places within the region such as
Kastamonu, Safranbolu, Göynük and Mudurnu have a very rich structure in terms
of residential architecture. Gerede, also located in the same region, has not
been able to preserve its rich structure in terms of residential architecture
like its neighbors. Although Gerede cannot preserve its houses in quantity, the
surviving houses reflect the Traditional Turkish Housing Architecture in terms
of quality and formal features. With our research, the formal characteristics
of the surviving houses in the Gerede district center will be introduced, their
place among the Western Black Sea houses will be determined in terms of quality
and quantity, and what can be done for their protection will be touched upon.
In line with our research, it was aimed to document Gerede houses before they
disappear, to determine ways to protect them, and to increase their visibility,
as in neighboring city houses. The fact that there are many studies on city
houses (Kastamonu, Safranbolu, Göynük, Mudurnu), which have a rich structure in
terms of residential architecture in the Western Black Sea region, has focused
our study on Gerede houses, which are not emphasized enough.
Key Words: Western Black Sea, Gerede, Housing, Architecture