Koronavirüsle Mücadelede Kriz Yönetimi ve Kamu Politikası Yapımı


Creative Commons License

Uzun M. M.

Teknik Rapor, ss.7-68, 2020

  • Yayın Türü: Diğer Yayınlar / Teknik Rapor
  • Basım Tarihi: 2020
  • Sayfa Sayıları: ss.7-68

Özet

Salgınlar kısa vadeli halk sağlığı sonuçlarının ötesinde orta ve uzun vadede çok önemli toplumsal, ekonomik ve politik sonuçlar da doğurmaktadır. Günümüzde tüm dünyayı kısa sürede etkisi altına alan koronavirüs (Covid-19) salgını birçok yönden küresel bir krize neden olmuştur. Salgına karşı çeşitli çözüm yolları arayan devletler idari, siyasi, mali ve sektörel kapasitelerinin tümünü kullanarak salgının zararlarını azaltmak ve krizin üstesinden gelebilmek için farklı kamu politikaları üretmektedir. Bu süreçte hem koronavirüs salgınıyla başarıyla mücadele eden ülkelerin politika ve deneyimlerinden hem de geçmiş salgınlardan edinilen tecrübelerden dersler çıkarmak önemli kazanımlar sağlamaktadır. Devletler deprem ve salgınlarla karşı karşıya geldiklerinde hem kısa (ilk aşama) hem de orta ve uzun vadeli (ikinci aşama) kamu politikaları tasarlar ve uygular. Kısa vadede krizin doğurduğu günlük sorunları büyümeden hızlı bir şekilde çözmeye yönelik reaktif kriz yönetimi faaliyetlerinde bulunur. Orta ve uzun vadede ise krize neden olan durumun (örneğin salgının değil salgına neden olan kök sorunun) ortadan kaldırılması ve tekrarlanmaması amacıyla proaktif önlemler alır. Koronavirüs salgını sonucunda ortaya çıkan küresel kriz birçok ülkeyi ilk aşamada acilen reaktif kamu politikaları uygulamaya zorlamıştır. Bu politikalar hastalığın yayılımını sağlık sisteminin kapasitesini çökertmeyecek şekilde yavaşlatmayı, sağlık sektörü kapasitesini geliştirmeyi, vefat sayısını azaltmayı, salgınla mücadelede toplumun moralini yükseltmeyi; tüm bunları yaparken de aynı za- KORONAVİRÜSLE MÜCADELEDE KRİZ YÖNETİMİ VE KAMU POLİTİKASI YAPIMI 10 manda ekonominin işleyişini ve temel kamu hizmetlerinin sunumunu aksatmamayı amaçlamıştır. Bu ilk aşamada aynı zamanda salgınla mücadelede başarılı olan ülkelerde izlenen kamu politikaları da karşılaştırmalı analize tabi tutulur ve ülke şartlarına uyarlanır. Salgınla mücadelenin ikinci aşamasında ise bu salgının daha derin bir küresel hastalığın sadece bir belirtisi olduğundan hareketle kök sorunun ne olduğunun incelenmesi proaktif yaklaşımın bir gereğidir. Bu raporda koronavirüs salgınının ortaya çıkardığı küresel krizi çözmeye yönelik kamu politikası yapımı süreçleri devlet kapasitesi (idari, mali ve sağlık gibi sektörel kapasite) açısından analiz edilmektedir. Bu amaçla geçmişte yaşanan küresel salgınlardan çıkarılabilecek dersler ile günümüzde başta Türkiye olmak üzere birçok ülkede uygulanan kamu politikaları somut veriler ve örnek olaylar yardımıyla incelenmektedir. Koronavirüs salgınına çözüm olarak önerilen kamu politikalarında yaşanan uygulama sorunları ve beklenmeyen sonuçlar (dışsallıklar) da değerlendirilmektedir. Böylece krizlerde kamu politikası yapımı ve devlet kapasitesi arasındaki ilişki bu kapasitenin farklı boyutları göz önüne alınarak irdelenmektedir. Son olarak karşılaştırmalı analizlerin sonuçları tartışılmakta ve kriz dönemlerinde ve sonrasında devlet kapasitesini artırmak amacıyla somut kamu politikası önerileri sunulmaktadır.