Koronavirüsle Mücadelede Kriz Yönetimi ve Kamu Politikası Yapımı
Teknik Rapor, ss.7-68, 2020
- Yayın Türü: Diğer Yayınlar / Teknik Rapor
- Basım Tarihi: 2020
- Sayfa Sayıları: ss.7-68
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Salgınlar kısa vadeli halk sağlığı sonuçlarının ötesinde orta ve uzun vadede çok
önemli toplumsal, ekonomik ve politik sonuçlar da doğurmaktadır. Günümüzde tüm dünyayı kısa sürede etkisi altına alan koronavirüs (Covid-19) salgını birçok yönden küresel bir krize neden olmuştur. Salgına karşı çeşitli çözüm yolları
arayan devletler idari, siyasi, mali ve sektörel kapasitelerinin tümünü kullanarak
salgının zararlarını azaltmak ve krizin üstesinden gelebilmek için farklı kamu politikaları üretmektedir. Bu süreçte hem koronavirüs salgınıyla başarıyla mücadele
eden ülkelerin politika ve deneyimlerinden hem de geçmiş salgınlardan edinilen
tecrübelerden dersler çıkarmak önemli kazanımlar sağlamaktadır.
Devletler deprem ve salgınlarla karşı karşıya geldiklerinde hem kısa (ilk
aşama) hem de orta ve uzun vadeli (ikinci aşama) kamu politikaları tasarlar
ve uygular. Kısa vadede krizin doğurduğu günlük sorunları büyümeden hızlı
bir şekilde çözmeye yönelik reaktif kriz yönetimi faaliyetlerinde bulunur. Orta
ve uzun vadede ise krize neden olan durumun (örneğin salgının değil salgına
neden olan kök sorunun) ortadan kaldırılması ve tekrarlanmaması amacıyla
proaktif önlemler alır.
Koronavirüs salgını sonucunda ortaya çıkan küresel kriz birçok ülkeyi ilk
aşamada acilen reaktif kamu politikaları uygulamaya zorlamıştır. Bu politikalar
hastalığın yayılımını sağlık sisteminin kapasitesini çökertmeyecek şekilde yavaşlatmayı, sağlık sektörü kapasitesini geliştirmeyi, vefat sayısını azaltmayı, salgınla
mücadelede toplumun moralini yükseltmeyi; tüm bunları yaparken de aynı za-
KORONAVİRÜSLE MÜCADELEDE KRİZ YÖNETİMİ VE KAMU POLİTİKASI YAPIMI
10
manda ekonominin işleyişini ve temel kamu hizmetlerinin sunumunu aksatmamayı amaçlamıştır. Bu ilk aşamada aynı zamanda salgınla mücadelede başarılı
olan ülkelerde izlenen kamu politikaları da karşılaştırmalı analize tabi tutulur ve
ülke şartlarına uyarlanır. Salgınla mücadelenin ikinci aşamasında ise bu salgının
daha derin bir küresel hastalığın sadece bir belirtisi olduğundan hareketle kök
sorunun ne olduğunun incelenmesi proaktif yaklaşımın bir gereğidir.
Bu raporda koronavirüs salgınının ortaya çıkardığı küresel krizi çözmeye
yönelik kamu politikası yapımı süreçleri devlet kapasitesi (idari, mali ve sağlık
gibi sektörel kapasite) açısından analiz edilmektedir. Bu amaçla geçmişte yaşanan
küresel salgınlardan çıkarılabilecek dersler ile günümüzde başta Türkiye olmak
üzere birçok ülkede uygulanan kamu politikaları somut veriler ve örnek olaylar
yardımıyla incelenmektedir. Koronavirüs salgınına çözüm olarak önerilen kamu
politikalarında yaşanan uygulama sorunları ve beklenmeyen sonuçlar (dışsallıklar) da değerlendirilmektedir. Böylece krizlerde kamu politikası yapımı ve devlet kapasitesi arasındaki ilişki bu kapasitenin farklı boyutları göz önüne alınarak
irdelenmektedir. Son olarak karşılaştırmalı analizlerin sonuçları tartışılmakta ve
kriz dönemlerinde ve sonrasında devlet kapasitesini artırmak amacıyla somut
kamu politikası önerileri sunulmaktadır.