Türkiye’de merkezi yönetim harcamalarının fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırmaya dayalı analizi

Acar Ü.

18. Uluslararası Güncel Araştırmalarla Sosyal Bilimler Kongresi , Ankara, Türkiye, 8 - 11 Ekim 2024, ss.33-34, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.33-34
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Hayır

Özet

Kamu hizmeti gerek merkezi yönetim gerekse de yerel yönetimler tarafından insanların bir arada yaşaması sonucu ortaya çıkan ortak gereksinimleri karşılamak için yapılan faaliyetlerdir. Kamu hizmetinin sunumunu gerçekleştiren kamu tüzel kişileri ister merkezi yönetim ister yerel yönetimler olsun mal ve hizmet satın almak zorundadırlar. Bu satın alma işlemi kamu harcaması olarak isimlendirilmektedir.

Günümüzde kamu sektörü pek çok sebeple artan kamu harcamalarıyla birlikte ekonomide önemli bir aktör haline gelmiştir. Kamu sektörü, kamu harcamaları aracılığıyla bireyler ve ekonomi üzerinde önemli etkiler oluşturabilmektedir. Diğer taraftan kamu harcamaları, devletin artan fonksiyonlarını yerine getirirken kullandığı en önemli araçlardan biridir. Bu etkilerin değerlendirilebilmesi kamu harcamalarının çeşitli biçimlerde analiziyle mümkün olabilmektedir. Bazı ülkelerde milli gelirin yarısını aşan büyüklüğe ulaşan kamu harcamalarının detaylı biçimde analiz edilmesi bu harcamaların etkinliğinin ve dönemsel yöneliminin belirlenmesi açısından kaçınılmaz bir ihtiyaçtır.

Kamu harcamalarının analizi, bu harcamaların farklı amaçlarla farklı biçimlerde sınıflandırılmasıyla mümkün olmaktadır. Bu sınıflandırma türlerinden fonksiyonel sınıflandırma, kamu harcamalarını devletin ulaşmak istediği sosyoekonomik hedeflere göre gruplandırmayı, ekonomik sınıflandırma ise kamu harcamalarının ekonomi üzerindeki etkilerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Bu çalışmada Türkiye’de 2006-2023 dönemi merkezi yönetim tarafından yapılan kamu harcamaları, fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırmaya dayalı olarak her sınıflandırma için alt düzeylere de inilerek analiz edilmiştir. Analizde harcamaların GSYH içindeki payları, toplam harcamalar içerisindeki payları ve reel tutarlarının yıllara göre değişimi incelenmiştir.

Çalışmanın sonuçları, Türkiye’de fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırmaya dayalı merkezi yönetim harcamalarının 2008 Küresel Finansal Krizi ve COVID-19 pandemisi dönemlerinde önemli değişiklikler gösterdiğine işaret etmektedir. Benzer şekilde aynı değişim bu harcamaların alt düzeylerinde de gözlemlenmektedir. Merkezi yönetim harcamalarındaki değişimle ilgili sunulan detaylı analizin, bu harcamaların miktar ve bileşimini belirleyen hükumet için önemli bir kılavuz olacağı düşünülmektedir.

Public services are activities carried out by both central and local governments to meet the common needs that arise as a result of people living together. Public legal entities that provide public services, whether central or local governments, must purchase goods and services. This purchasing process is called public expenditure.

Today, the public sector has become an important actor in the economy with increasing public expenditures for many reasons. The public sector can create significant effects on individuals and the economy through public expenditures. On the other hand, public expenditures are one of the most important tools used by the state to fulfill its increasing functions. Evaluating these effects is possible by analyzing public expenditures in various ways. Detailed analysis of public expenditures, which exceed half of the national income In some countries, is an inevitable need to determine the efficiency and periodic trend of these expenditures.

Analyzing public expenditures is possible by classifying these expenditures in different ways for different purposes. Of these classification types, functional classification aims to group public expenditures according to the socioeconomic goals the state wants to achieve, while economic classification aims to determine the effects of public expenditures on the economy.

In this study, public expenditures made by the central government in Turkey for the period 2006-2023 were analyzed by going down to the sub-levels for each classification based on functional and economic classification. The analysis examined the shares of expenditures in GDP, their shares in total expenditures, and the changes in their real amounts over the years.

The results of the study indicate that the central government expenditures based on functional and economic classification in Turkey showed significant changes during the 2008 Global Financial Crisis and the COVID-19 pandemic. Similarly, the same change is observed in the sub-levels of these expenditures. The detailed analysis presented regarding the change in central government expenditures will be an important guide for the government in determining the amount and composition of these expenditures.