Halk Kütüphanelerinde Dezavantajlı Bireylere Sunulan Hizmetlerin Yenilikçi Hizmet Bağlamında Değerlendirilmesi: Türkiye’ den ve Dünyadan Örnekler

Alaca E.

ÖZEL GEREKSINIMLI BIREYLERIN BILGIYE ERISIMI: DISIPLINLER ARASI ÇALISMALAR ve GÜNCEL YAKLASIMLAR, Bezirci, Pervin, Kanık, Leyla, Alaca, Erdinç, Palo, Gülcan ve Soylu, Demet, Editör, Hiperlink, İstanbul, ss.553-580, 2022

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
  • Basım Tarihi: 2022
  • Yayınevi: Hiperlink
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Sayfa Sayıları: ss.553-580
  • Editörler: Bezirci, Pervin, Kanık, Leyla, Alaca, Erdinç, Palo, Gülcan ve Soylu, Demet, Editör
  • Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Türkiye’den ve dünyadan halk kütüphanelerinde dezavantajlı bireylere yönelik geliştirilen hizmetlerin ortaya çıkarılması ve mevcut hizmetlerin değiştirilerek/geliştirilerek yenilikçi hizmet girişimlerine altyapı oluşturması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, öncelikle Türkiye’deki il ve ilçe halk kütüphanelerinde dezavantajlılara yönelik sunulan hizmetlerin kurum, yıl ve türlerine ilişkin tanımlayıcı bilgileri earsiv.gov.tr adresinde yer alan ve “Engelliler Haftası” özelindeki örnekler kapsamında içerik analizi yapılarak ortaya konulmuştur. Bununla birlikte belge tarama yöntemiyle ulusal ve uluslararası alan yazında yer alan hizmetlerle araştırma desteklenmiştir. Çalışma kapsamında; Türkiye’deki hangi halk kütüphaneleri dezavantajlı bireylere yönelik hizmetler kapsamında öne çıkmaktadır? Dezavantajlı bireylere yönelik Türkiye’deki halk kütüphanelerinde geliştirilen hizmetler tür bakımından nasıl farklılıklar göstermektedir? Türkiye’de ve dünyada halk kütüphaneleri tarafından dezavantajlı bireylere yönelik geliştirilen örnek hizmetler nelerdir? Ulusal ve uluslararası alanda dezavantajlı bireylere yönelik geliştirilen mevcut halk kütüphanesi hizmetlerinin yenilikçi hizmetlere alt yapı oluşturması adına nasıl bir yol izlenmelidir? sorularına yanıtlar aranmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye’deki ve dünyadaki halk kütüphanelerinde özellikle işitme ve görme engelli bireylere yönelik hizmetlerin yaygın olarak sunulduğu, Türkiye’de özellikle İstanbul Orhan Kemal, İzmir Atatürk ve Antalya Tekelioğlu İl Halk Kütüphanelerinin earsiv.gov.tr adresine tanımladıkları etkinlikler kapsamında ön plana çıktığı, özellikle sergi, konferans, bilgilendirme ve söyleşi türlerinin tercih edildiği gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara istinaden dezavantajlı bireylere yönelik geliştirilen halk kütüphanesi hizmetlerinin yenilikçi hizmetlere alt yapı oluşturması adına mevcut hizmetlere karşı farkındalık kazanılması, hizmet verilen bölgelerin dezavantajlı bireyler açısından analiz edilerek kullanıcı profilinin ortaya konulması ve mevcut hizmetlerin değiştirilerek/geliştirilerek yeni hizmetlerin ortaya konulabilmesi adına kütüphane personelinin bu konudaki algı, farkındalık, bilgi ve becerisinin artırılmasına ilişkin girişimlerin gerçekleştirilmesi gerektiği önerilmiştir.

individuals in public libraries from Turkey and around the world, and to create an infrastructure for innovative descriptive information about the institution, year and types of services provided for the disadvantaged individuals in the provincial and district public libraries in Turkey were put forward by making content analysis within the scope of the examples specific to the “Week of the Disabled” at earsiv.gov.tr. In addition, the research was supported by the services in the national and international literature with the document scanning method. Within the scope of the research, answers to the following questions were sought; Which public libraries in Turkey are prominent in terms of services for disadvantaged individuals? How do the services developed in public libraries in Turkey for disadvantaged individuals differ in terms of type? What are the exemplary services developed by public libraries in Turkey and in the world for disadvantaged individuals? What kind of a path should be followed in order to create an infrastructure for innovative services from the existing public library services developed for disadvantaged individuals nationally and internationally? The following results were reached within the scope of the research; In public libraries in Turkey and around the world, services especially for hearing and visually impaired individuals are widely developed. In Turkey, especially Istanbul Orhan Kemal, Izmir Atatürk and Antalya Tekelioğlu Provincial Public Libraries come forward within the scope of the activities they describe on earsiv.gov.tr. Particularly, exhibition, conference, information and conversation types are preferred. The following suggestions have been developed within the scope of the results obtained; In order for public library services developed for disadvantaged individuals to form an infrastructure for innovative services, awareness of existing services should be gained. The user profile should be revealed by analyzing the serviced regions in terms of disadvantaged individuals. In order to introduce new services by changing/developing existing services, the perception, awareness, knowledge and skills of library staff should be increased.