OECD ve Türkiye’de Kamu Harcamalarının Karşılaştırmalı Analizi
Kamu Maliyesi Raporu, Ömer Faruk Tekdoğan, Editör, İLKE, Ankara, ss.55-77, 2025
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2025
- Yayınevi: İLKE
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.55-77
- Editörler: Ömer Faruk Tekdoğan, Editör
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
II. Dünya Savaşı sonrasında, kamu harcamaları birçok faktörün etkisiyle hem miktar hem de çeşitlilik açısından önemli ölçüde artış göstermiştir. Bu artışta; nüfus artışı, hızlanan kentleşme, gelir dağılımındaki eşitsizlikler, sosyal devlet anlayışının benimsenmesi, iklim değişikliği, teknolojik gelişmeler, doğal afetler ve ekonomik krizler gibi etkenler belirleyici rol oynamıştır. Bu süreçte bazı ülkelerde kamu harcamalarının GSYH içindeki payı %50’yi aşmış,1 bu da kamu sektörünü ekonomik sistem içerisinde kilit bir aktör haline getirmiştir.
Artan kamu harcamalarının ekonomi ve ekonomik aktörler üzerindeki etkilerini analiz edebilmek amacıyla çeşitli sınıflandırma yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden biri olan fonksiyonel sınıflandırma, kamu harcamalarının amaçlarına göre ayrılmasına olanak sağlamakta ve ülkeler arası karşılaştırmalar için analitik bir zemin hazırlamaktadır. Fonksiyonel sınıflandırma sisteminde kamu harcamaları, on ana kategori altında toplanmakta ve her harcama kalemi uygun bir fonksiyon altında sınıflandırılmaktadır.
Bu bölümde, ekonomik ve sosyoekonomik açıdan dünyanın en gelişmiş ülkeleri arasında yer alan 29 OECD ülkesi 2 ile Türkiye’nin 2008-2022 dönemine ait kamu harcamaları fonksiyonel sınıflandırma temelinde karşılaştırılmaktadır. Analiz, yalnızca on ana fonksiyon düzeyinde kalmayıp, alt fonksiyonlara da inilerek, harcamaların GSYH’ye ve toplam kamu harcamalarına oranları detaylı biçimde incelenmektedir. Böylece, Türkiye ile OECD ülkeleri arasında fonksiyonel harcama yapısındaki farklılıklar ile bu farklılıkların yıllar içindeki seyri ve kaynakları ortaya konulmaktadır.