Riskli Yapıların Tespitinde Sokak Tarama Yöntemi Sınır Değerlerinin İrdelenmesi ve Yazılım Entegrasyonu Altyapısının Geliştirilmesi

Creative Commons License

AKANSEL V. H., KAYA O., HARMANDAR E.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.31, sa.0, ss.284-308, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, geçmiş depremlerde hasar görmüş betonarme (BA) ve yığma binalara ait saha verileri ile Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar (RYTEİE, 2019) kapsamında uygulanan sokak tarama yöntemiyle hesaplanan performans puanları ilişkilendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, sokak tarama yöntemi ile elde edilen performans puanlarının deprem risk önceliklendirmesinde kullanılabilmesine yönelik ampirik sınır değerlerin belirlenmesidir. Bu kapsamda, 24 Ocak 2020 Elazığ ve 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde hasar görmüş binalardan oluşturulan veri setleri kullanılarak performans puanları ile gözlemlenen hasar durumları karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, sokak tarama yönteminin özellikle ağır hasar potansiyeli yüksek yapıların öncelikli olarak belirlenmesinde etkili olduğu, orta ve az hasarlı yapı gruplarında ise belirsizliklerin arttığı görülmüştür. Ayrıca, belirlenen sınır değerlerin uygulamada kullanılabilmesini sağlamak amacıyla coğrafi bilgi sistemleri (CBS) tabanlı bir yazılım altyapısına entegrasyon gerçekleştirilmiştir. Çalışma, sokak tarama yönteminin risk önceliklendirme amacıyla kullanımına yönelik güçlü ve sınırlı yönlerini ortaya koyarak, yerel yönetimler için karar destek niteliğinde bir yaklaşım sunmaktadır.
This study investigates the relationship between field data obtained from reinforced concrete (RC) and masonry buildings damaged during past earthquakes and the performance scores calculated using the walk-down survey method defined in the Principles of Risky Buildings Identification (PRBI, 2019). The main objective of the study is to examine empirical threshold values that can be used for earthquake risk prioritization based on performance scores derived from the walk-down survey method. For this purpose, building data sets compiled from the January 24, 2020 Elazığ earthquake and the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes were analyzed by comparing observed damage states with calculated performance scores. The results indicate that the walk-down survey method is effective in identifying buildings with high potential for severe damage, while greater uncertainty is observed for buildings with moderate and slight damage levels. In addition, to support practical implementation, the proposed threshold values were integrated into a geographic information systems (GIS)-based software infrastructure. The study provides a decision-support framework for local authorities by highlighting the strengths and limitations of the walk-down survey method for large-scale earthquake risk prioritization.