Görme Engelli Bireylerin Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenimi: Deneyimlere Dayalı Bir Anlatı Araştırması
ISOHTEL, İstanbul, Türkiye, 21 - 22 Eylül 2024, ss.15-16, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.15-16
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Küreselleşen dünyamızda yabancı dil öğrenimi gittikçe yaygınlaşmaktadır. Gelişen teknoloji ve
uygulamalar, tasarlanan dil öğretim yöntem ve teknikleri de yabancı dil öğrenimini teşvik etmektedir.
Yabancı dil olarak talep gören dillerden biri de Türkçedir. Türkçe öğrenenlerin sayısı her geçen yıl
artmaktadır. Bu durum, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine dair araştırmaların artışını ve bu
alandaki çeşitli gelişmeleri de beraberinde getirmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenimi talep
eden öğrenicilerin bir kısmını engelli bireyler oluşturmaktadır. Yabancı bir dil öğrenme, doğası gereği
zorlu bir süreçtir ancak görme engelli öğreniciler için bu zorluklar; akademik, sosyal ve teknolojik
yetersizlikler nedeniyle daha da artmaktadır. Geleneksel yabancı dil öğretimi genellikle yazılı metin,
beden dili ve videolar gibi görme engelli öğrenicilerin yararlanamayacağı görsel ipuçlarına dayanır.
Uygun ortam ve koşullar sağlandığında, teknoloji destekli yenilikçi yaklaşımlar (Orsini-Jones, 2009) ve
farklı duyulara hitap eden özel materyaller (Araluce, 2005; Bulut & Bulut, 2016; Yiğit & Gökduman,
2014) kullanıldığında görme engelli öğrenicilerin, hedeflenen yabancı dil yeterliğine sahip olabildikleri
görülmüştür. Bu çalışma, görme engelli bireylerin ve öğreticilerinin yabancı dil olarak Türkçe öğrenim
ve öğretim süreçlerindeki deneyimlerini, karşılaştıkları zorlukları ve başarı stratejilerini ayrıntılı bir
şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, görme engelli bireylerin yabancı dil öğrenimindeki
özgün ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçların karşılanmasında kullanılan öğretim yöntemlerinin etkinliğini
değerlendirerek, alana özgü kapsayıcı yaklaşımlara katkı sağlamayı hedeflemektedir. Görme engelli
bireylerin yabancı dil öğreniminde yaşadıkları tecrübeler, eğitimde kapsayıcılığın artırılması ve görme
engelli bireylere yönelik uygun öğretim yöntemlerinin geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinin anlatı araştırması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma örneklemi Ankara’da bir devlet üniversitesi bünyesinde yer alan dil eğitim merkezinde
eğitim almış, C1 dil seviyesinde sertifikalandırılmış, görme engeli bulunan Suriyeli bir öğrenici ve bu
öğreniciye Türkçe öğreten öğreticilerden oluşmaktadır. Katılımcılarla derinlemesine görüşmeler
yapılmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda verilerin
analiz edilmesiyle görme engelli bireylerin yabancı dil olarak Türkçe öğreniminde çeşitli zorluklarla
karşılaştıkları tespit edilmiştir. Bu zorluklar arasında uygun öğretim ortamlarının bulunmaması,
materyal eksikliği, uygun öğretim yöntemlerinin yetersizliği, öğreticilerin görme engelli bireylere
Türkçe öğretimi konusundaki deneyim eksiklikleri, teknolojik desteklerin sınırlılıkları ve öğretim
programlarının kapsayıcılık açısından yetersizliği yer almaktadır. Görme engelli bireylere yabancı dil
olarak Türkçe öğretiminde bu zorlukların aşılmasında; uyarlanmış öğretim yöntemlerinin, uyarlanmış
öğretim materyallerinin, teknolojik araç kullanımının, öğreticilerin olumlu tutumlarının ve
öğreticilerin bu alandaki yeterliliklerinin artırılmasının etkili faktörler olduğu görülmüştür. Bu çalışma,
görme engelli bireylerin yabancı dil olarak Türkçe öğretim ve öğrenim süreçlerinin verimliliğini
artırarak dilsel, kültürel çeşitliliğin sürdürülmesine katkı sağlayacaktır.