Tip 2 Diyabetli Yaşlılarda Kırılganlık ve Öz-Etkililik Düzeyinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Araştırma

KURTOĞLU S., İnkaya B.

Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, cilt.14, sa.3, ss.825-834, 2022 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, Tip 2 diyabetli yaşlılarda kırılganlık ve öz- etkililik düzeyinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın evrenini Dörtdivan Aile Sağlığı Merkezine başvuran Tip 2 diyabetli yaşlılar oluşturdu, örneklemini ise dahil edilme kriterlerine uyan, gönüllü kat ılım sağlayan 138 d iyabetli yaşlı oluşturdu. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile topladı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, bağımsız örneklem t- testi ve ANOVA testleri kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş orta- laması 70,36±5,42 ve %48,6’sı 9 yıl ve üzeri süredir diyabet hastasıdır. Katılımcıların %23,9’unun görünüşte incinebilir, %16,7’si hafif kırıl- gan, %8,7’sinin de şiddetli kırılgan olduğu saptandı. Edmonton Kırıl- ganlık Ölçeği puan ortalaması 5,80±3,31 olarak bulundu. Öz Yeterlilik Ölçeği puan ortalaması 60,01±17,22 olarak saptandı ve diyabetli yaş- lıların %52,2’sinin Öz Yeterl ilik Ölçeği puan ortalamasından yüksek puan aldığı görüldü. Diyabetli yaşlı bireylerde Öz Yeterlilik Ölçeği alt boyutları ve Edmonton Kırılganlık Ölçeği arasında negatif yönde ista- tistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). Yaş ve hemoglobin A1C düzeyi arttıkça kırılganlığın arttığı, öz-etkililiğin azaldığı görüldü. Sonuç: Yaşam kalitesini önemli düzeyde olumsuz etkileyen kırılgan- lığın önlenmesi ve azaltılması öz-etkililiğin artırılması ile mümkündür. Bu bağlamda, sağlık profesyonelleri arasında farkındalığın artırılması, özellikle riskli grupta olan diyabetli yaşlıların kırılganlık ve öz-etkili- lik yönünden değerlendirilmesi, her yaşlının diyabet yönetimini kendi kendine gerçekleştirebilmesi adına öz-etkililiğini artıracak uygulama- larla kırılganlık ve öz-etkililiğin bakım sürecine dâhil edilmesi öneril- mektedir.
Objective: This study was conducted to determine frailty and self-efficacy levels in the elderly with Type 2 diabetes. Material and Methods: The population of the study cons isted of elderly people w ith Type 2 diabetes who applied to Dörtdivan Family Health Center, and the sample consisted of 138 elderly diabetics who met the inclusion criteria and participated voluntarily. Data were collected by face-to-face inter- view method. Descr iptive statistics, Mann-Whitney U, Kruskal-Wall is H, independent sample t-test and ANOVA tests were used in the analy- sis of the data.Results: The mean age of the participants was 70.36±5.42 years and 48.6% of them had diabetes for 9 years or more. It was deter- mined that 23,9% of the participants were apparently vulnerable, 16,7% were mild frail, and 8.7% were severely fra il. Edmonton Fra ilty Scale mean score was found to be 5.80±3.31. The mean score of the Self-Effi- cacy Scale was determined as 60.01±17.22, and it was seen that 52.2% of the elderly with diabetes got a higher score than the mean score of the Self-Efficacy Scale. A statistically significant correlation was found be- tween the sub-dimensions of the Self-Efficacy Scale and the Frailty Scale in elderly individuals with diabetes (p<0.05). It was observed that frailty increased and self-efficacy decreased as age and hemoglobin A1C level increased. Conclusion: Prevention and reduction of frailty, which nega- tively affects quality of life, is possible by increasing self-efficacy. In this context, it is recommended to raise awareness among health profession- als, to evaluate espec ially the elderly w ith diabetes, who are in the risk group, in terms of frailty and self-efficacy, and to include frailty and self- efficacy in the care process with practices that will increase the self-effi- cacy of each elderly person in order to manage diabetes by himself.