Afrika’daki Sınır ve Egemenlik Uyuşmazlıkları Kapsamında Dönemlerarası Hukuk Doktrinine İlişkin Bir Değerlendirme

Creative Commons License

ÇAKIR T. Ç.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi dergisi, cilt.30, sa.1, ss.153-182, 2026 (TRDizin)

Özet

Dönemlerarası hukuk doktrini uluslararası uyuşmazlıklara zamansal açıdan hangi hukukun uygulanacağının belirlenmesine ilişkin genel bir prensip ortaya koymaktadır. Palmas Adası davası kararında ifade edildiği üzere, zikredilen doktrinin bir hakkın elde edilmesi ve uluslararası hukukun gelişimine uygun olarak varlığını sürdürmesi şeklinde iki farklı görünümü bulunmaktadır. Bu bağlamda, istikrar hedefinin sağlanması ve hukuk alanındaki gelişmeler arasındaki etkileşim ve çatışma özellikle sınır ve egemenlik uyuşmazlıklarının çözümünde belirleyici olmaktadır. Her ne kadar dekolonizasyon süreci sona ermiş olsa da koloni dönemi hukuku, Afrika’daki sınır ve egemenlik uyuşmazlıklarının çözümünde belirleyici olmaya devam etmektedir. Bu çalışma kapsamında cevap arayacağımız temel soru Afrika kıtasında ortaya çıkan bu uyuşmazlıkların sömürge döneminin etkilerinden arındırılıp arındırılamayacağına ilişkindir. Bu bağlamda, öncelikle, dönemlerarası hukuk doktrini ve bu doktrinin Afrika kıtasına yansımaları sınır ve egemenlik uyuşmazlıkları özelinde ele alınacaktır. Daha sonraki aşamada, Afrikalı devletlerin dönemlerarası hukuk doktrinine dönük nasıl bir yaklaşım ortaya koydukları tartışılacaktır.
The doctrine of intertemporal law establishes a temporal framework for determining the law applicable to international disputes. As underlined in the Island of Palmas Case, this doctrine has two distinct aspects: the acquisition of a right and its maintenance in the light of the conditions required by the evolution of the law. In this respect, the interaction and the tension between the objective of stability and the evolution of the law is particularly decisive in the resolution of frontier and territorial disputes. Despite the completion of decolonization, colonial law remains a key factor in the resolution of frontier and territorial disputes in Africa. The fundamental question we will attempt to answer in this study is whether these disputes can be emancipated from the effects of the colonial period. To this end, we will first examine the doctrine of intertemporal law and its impacts on the African continent, particularly in the context of frontier and territorial disputes. We will then analyze the approaches adopted by African States with regard to this doctrine.