Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Çevre ve İklim Konusunda Kurduğu Yargısal Diyalog
Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım, İstanbul, 2024
- Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2024
- Yayınevi: Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Eldeki çalışma Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin çevrenin korunmasına ve iklim değişikliğine yönelik konularda kurduğu yargısal diyaloğu incelemektedir. Yargısal diyalog, mahkemelerin kendi kurucu sözleşme metinlerini nasıl yorumladıklarını gösteren önemli bir yorum tekniğidir. Çalışma, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kurduğu diyaloğun yalnızca çevre ve iklim alanındaki kısmına ışık tutmaktadır. Bu tekniğin gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi özelinde gerekse diğer mahkemeler temelinde daha çok araştırılması ve aydınlatılması, hukuk anlayışımızı değiştirecek ve dönüştürecek bir adım olacaktır. Mahkemeler ve özellikle yargısal diyaloğa daha yoğun giren mahkemeler, hukuka bütüncül (holistic) bir bakış açısıyla bakmaktadır. Örneğin, bu kitabın temel aldığı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kendisini uluslararası insan hakları hukukunun bir parçası olarak görmekte ve kendisini bu hukuktan izole edecek herhangi bir adım atmaktan imtina etmektedir. Bu yaklaşım uluslararası insan hakları hukukunu, Amerikalı hukuk felsefecisi Ronald Dworkin’in belirttiği üzere, "birden fazla elin birlikte yazdığı bir roman" statüsüne dönüştürmekte ve hukuka bakışımızı yeniden şekillendirmektedir
Çalışma toplam dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yargısal diyalog kavramının anlamı ve çerçevesi detaylı bir şekilde sunulacaktır. Literatürde, mahkemelerin diğer mahkemeler ile ve diğer ilgili kaynaklarla olan iletişimlerini ifade eden farklı kavramlar bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında “yargısal diyalog” kavramı tercih edilmiştir. Birinci bölümde, terminolojiye ve literatürdeki farklı kullanımlara dair kapsamlı bir analiz sunulacaktır. Ayrıca bu bölümde, mahkemelerin neden bu şekilde bir diyalog kurdukları sorgulanacaktır.
.....
Çalışmanın özgünlüğü ve yeniliği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yargısal diyaloğu çevre ve iklim konularında nasıl uyguladığını analiz etmesidir. Literatürümüzde ilk kez Mahkeme’nin çevre ve iklim alanında ortaya koymuş olduğu içtihat yargısal diyalog perspektifinden eldeki çalışma ile analiz edilmiştir. Ayrıca iklim konusundaki en güncel gelişmeler ve tartışmaların da bu çalışma kapsamında ele alınması, çalışmanın özgünlüğünü güçlü bir şekilde desteklemiştir. Yargısal diyalog, yalnızca çevre ve iklim alanında gerçekleşmemektedir. Mahkeme, hemen hemen her alanda (çocuk hakları, kadın hakları, engelli bireylerin hakları, mülteci hakları gibi) yargısal diyaloğa girmekte ve ilgili sözleşmeleri ve içtihadı kendi içtihadına entegre etmektedir. Bu metodun daha fazla araştırılması ve incelenmesi, yargısal diyaloğun ne denli derin ve kapsamlı bir şekilde gerçekleştiğini gözler önüne serecektir.