Research Information System
22. Milletlerarası Türk Kooperatifçilik Kongresi, Nevşehir, Turkey, 5 - 06 October 2017, vol.105, pp.45-49, (Summary Text)
Change and development are irresistible phenomena in today’s world and in Turkey. As in all sectors, this change can also be seen in the agricultural sector. Cooperatives, which have a great role in agricultural development, also receive their share from this change. At this point, cooperatives can be shortly defined as the cooperation where resources are gathered together to protect the economic benefits of farmers. It is inevitable to establish these associations on the basis that the products and services needed in the market cannot be found at affordable prices and reasonable qualities. In other words, thanks to the cooperatives, the market power of the producers increases and the living standards of the consumers increase.
According to the definition of the International Cooperatives Alliance (ICA), a cooperative is an autonomous union established to meet the common economic, social and cultural needs and wishes of its members through the joint ownership of its members and through a democratically managed enterprise. In this context, agricultural cooperatives, which were established as traditional cooperatives at the beginning, aim to protect the rights of the farmers who carry out the production, to increase the profit of the farmers by selling the products at higher prices and to get a more favorable price for the factors of production to reduce the costs of farmers. In other words, the main principals of traditional cooperatives are to increase bargaining power, to gain competitive advantage in the market, to provide capital for new business opportunities, to provide access to higher quality and more affordable products and services, to reduce costs and to manage risks.
Over time, the evolution of traditional cooperatives continued and the definition of New Generation Cooperatives (NGC) began to emerge. According to this, we can define the new generation cooperatives as they aim to making profit from their own productions by beginning into work them into the business lines in which the sources of their own structures are used as input, if they define the New Generation Cooperatives. Accordingly, we can define the New Generation Cooperatives as, they begin to work at the business lines in which their resources are used as input, and they realize their own production and profit from it. Although they are similar to traditional cooperatives in terms of establishment and management, they are largely separated from each other in other issues. These differences can be mentioned as follows. While traditional cooperatives mainly aim to increase market power, new generation cooperatives are aiming for profitability. In addition, in the next generation cooperatives, contrary to the traditional cooperatives, members are expected to deliver their products to the cooperatives by the share of their ownership by establishing a contractual relationship. In this way, product quality increases and control mechanism is provided.
This change of cooperatives has continued over time and a new definition that we can call today as “New Generation Mega Cooperatives” has started to be formed. Accordingly, these associations have started to enter new business lines by investing not only in the sectors where their resources are used as inputs but also in the very different sectors in which these resources are not used. An example of this is Pankobirlik (Association of Sugar Beetle Cooperatives). In addition to the sectors with sugar beet as input, energy, banking and other sectors have also been introduced. At this point, this cooperative has begun to act like a holding.
In the globalizing world, like all other sectors, the definition of cooperatives with the globalization of the agricultural sector has also begun to gain new meanings. It is a matter of debating whether traditional agricultural cooperatives are sufficient to meet the needs of their members in today’s conditions and to create different opportunities for them. The new generation of cooperatives emerging in the direction of these needs has made vital steps taken in order to eliminate the deficiencies. Along with the ongoing process, new needs and new concepts continue to appear.
In this study, we will firstly focus on the historical development process of cooperatives, definitions of traditional cooperatives and the next generation cooperatives, with the similarities and differences between them will be revealed. Finally, in the direction of this change and progress, we will try to find out which steps are on the way to the next generation mega cooperatives.
Değişim ve gelişim günümüz dünyasında ve Türkiye’sinde karşı konulamaz bir olgudur. Bütün sektörlerde olduğu gibi tarım sektöründe de bu değişim büyük bir hızla kendini göstermektedir. Tarımsal kalkınmada çok büyük bir rolü olan kooperatifler de bu değişimden payını almaktadır. Bu noktada kooperatifler kısaca çiftçilerin ekonomik çıkarlarını korumak için kaynakların bir araya getirildiği iş birlikleri olarak tanımlanabilir. Piyasada ihtiyaç duyulan ürünlerin ve hizmetlerin uygun fiyatlarda ve makul kalitelerde bulunamaması üzerine de bu iş birliklerinin kurulması kaçınılmaz olmuştur. Diğer bir deyişle, kooperatifler sayesinde hem üreticilerin piyasa gücü artmakta hem de tüketicilerin yaşam standardı yükselmektedir.
Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (UKB) (International Cooperative Alliance)’nın tanımına göre bir kooperatif, üyeleriyle birlikte ortak mülkiyetin olduğu ve demokratik olarak yönetilen bir işletme aracılığıyla, üyelerinin ortak ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaç ve isteklerini karşılamak üzere kurulan, özerk bir birlikteliktir. Bu bağlamda, ilk olarak kurulan ve geleneksel kooperatif olarak adlandırılan tarım kooperatifleri, üretimi gerçekleştiren çiftçilerin haklarını korumak, bu iş birliği sayesinde satılan kaynakların daha yüksek fiyata satılmasıyla çiftçilere daha yüksek kâr sağlamak ve bu iş birliği aracılığıyla alınması gerekli üretim araçlarının daha uygun bir fiyata alınmasına aracı olarak çiftçilerin maliyetlerini düşürmek amacı taşımaktadır. Temel olarak sınıflandıracak olursak geleneksel kooperatiflerin varlık sebepleri, pazarlık gücünü arttırmak, piyasada rekabet imkânı elde etmek, yeni iş fırsatlarına sermaye sağlamak, hem daha kaliteli hem daha uygun fiyatlı ürün ve hizmetlere ulaşım sağlamak, maliyetleri düşürmek ve riskleri yönetmektir denilebilir.
Zamanla birlikte geleneksel kooperatifçiliğin evrimi devam etmiş ve Yeni Nesil Kooperatifçilik (YNK) tanımı ortaya çıkmaya başlamıştır. Buna göre, Yeni Nesil Kooperatifçilik (YNK) (New Generation Cooperative) tanımını yapacak olursak, kendi bünyelerindeki kaynakların girdi olarak kullanıldığı iş kollarına atılarak kendi üretimlerini de gerçekleştirip, bundan kâr elde etmeyi amaçlamaya başlayan kooperatiflerdir diyebiliriz. Kuruluş ve yönetim şekli itibariyle geleneksel kooperatiflerle benzerlik gösterse de diğer konularda birbirlerinden büyük ölçüde ayrılmaktadırlar. Bu farklılıklardan bahsedecek olursak, geleneksel kooperatifler temelde piyasa gücünü arttırmayı hedeflerken, yeni nesil kooperatifler kârlılık amacı gütmektedir. Ek olarak yeni nesil kooperatifçilikte, geleneksel kooperatifçiliğin aksine üyelerle bir sözleşme ilişkisi kurularak, üyelerin sahip oldukları pay ölçüsünde kooperatife ürün katkısı yapmaları beklenmektedir. Bu sayede ürün kalitesi artmakta ve kontrolü sağlanmaktadır.
Kooperatiflerin bu değişimi zaman içinde devam etmiş ve günümüzde “Yeni Nesil Mega Kooperatifçilik” diyebileceğimiz yeni bir tanım oluşmaya başlamıştır. Buna göre, bu iş birlikleri sadece kendi kaynaklarının girdi olarak kullanıldığı sektörlere değil, bu kaynakların kullanılmadığı çok farklı sektörlere de yatırım yaparak yepyeni iş kollarına atılım yapmaya başlamıştır. Bu duruma, Pankobirlik (Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği) örnek verilebilir. Burada girdisi şeker pancarı olan sektörlerin dışında enerji, bankacılık gibi sektörlere de giriş yapılarak, kooperatifçilikte bir nevi özel yatırımcıların holdingleşmesi benzeri adımlar atılmıştır.
Küreselleşen dünyada, diğer tüm sektörler gibi tarım sektörünün de küreselleşmesi ile kooperatifçilik tanımı da yeni anlamlar kazanmaya başlamıştır. Geleneksel tanıma sahip tarım kooperatiflerinin ise günümüz şartlarında üyelerinin ihtiyaçlarını karşılamaktan öte, onlara farklı imkanlar yaratması noktasında ne derece yeterli oldukları tartışmaya açık bir konudur. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkan yeni nesil kooperatifçilik ise eksiklikleri gidermek adına son derece önemli adımların atılmasını sağlamıştır. Devam eden süreçle birlikte ise yeni ihtiyaçlar ve bu sayede yeni kavramlar ortaya çıkmaktadır.
Bu çalışmada kooperatifçiliğin tarihsel gelişimi verildikten sonra, geleneksel kooperatifçilik ve yeni nesil kooperatifçilik tanımları üzerinde durulacak, aralarındaki benzerlikler ve farklar ortaya konulacak ve devamında bu değişimin ve gelişimin getirdikleri doğrultusunda yeni nesil mega kooperatifçiliğe giden yolda ne gibi gelişmeler olduğu saptanmaya çalışılacaktır. Örnek olarak ise günümüzde yeni nesil mega kooperatifçiliğin en önemli temsilcisi denilebilecek Pankobirlik’in yaptığı farklı alanlardaki yatırımlar, Yeni Nesil Kooperatifçilik kavramı etrafında incelenecek ve Yeni Nesil Mega Kooperatifçiliğe doğru yönelen evrim ortaya konmaya çalışılacaktır.