Nedeni Bilinmeyen Trombositopeni Tanılı Hastalarda Trombosit/serum Proteomu İncelemesi Sonuçları
17.Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi, Nevşehir, Türkiye, 13 - 16 Mayıs 2026, ss.36, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Nevşehir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.36
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
GİRİŞ: Trombositopeni, kalıtsal olarak trombositlerin üretim eksikliğine ikincil olabileceği gibi immün trombositopenik purpura (ITP) gibi immün aracılı da gelişebilmektedir. Çalışmamızda kronik trombositopeni tanısıyla izlenip genetik analizler ile önemi belirsiz varyant tespit edilen veya hiçbir mutasyon tespit edilemeyen hastaların trombositlerinin proteomik analizi ile incelenip prote-omik analizlerinin trombositopeni tanısındaki yerinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Çalışma kronik trombositopeni tanısıyla izlenen, trombositopeniye neden olabilecek genlerin yeni nesil dizileme panelleri veya tüm ekzom dizileme ile analizleri ile incelenen, herhangi bir mutasyon olmayan veya önemi belirsiz bir varyant tespit edilen hastalar ile gerçekleştirildi. Nedeni bilinmese de hastalar kalıtsal trombositopeni veya kronik ITP tanısıyla izlenme durumuna göre gruplandı. Kontrol grubu olarak esansiyel trombositoz ve sağlıklı çocuklardan örnek alındı. Kan örneklerine prostaglandin I2 eklenerek trombosit izolasyonu gerçekleştirildi. Çalışmada hasta ve kontrol grubuna ait serum/ trombosit izole edildi, trombosit örnekleri LC-MS/MS ile analiz edildi ve toplam 329 protein tespit edildi. Veri işleme ve istatistiksel analizler Perseus yazılımı kullanılarak gerçekleştirildi. Ham MaxLFQ yoğunluk değerleri analiz öncesinde log2 dönüşümüne tabi tutuldu. Gruplar arasında güvenilir karşılaştırma yapabilmek için %70 veri tekrar kriteri uygulandı, en az bir grupta örneklerin %70‘inde ölçüm bulunan proteinler analize dahil edildi. Bu eleme sonrasında 138 protein istatistiksel testler için uygun bulundu. Proje Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi tarafından (proje kodu; TSA-2024-2684) desteklendi.
SONUÇLAR: Çalışmamızda 30 kronik trombositopeni tanılı hastanın (20 kalıtsal trombositopeni tanısıyla izlenen ve 10 kronik ITP tanısıyla izlenen hasta), dört esansiyel trombositoz tanılı hastanın ve 24 sağlıklı kontrol grubunun örnekleri incelendi. Çalışmaya dahil edilen hastaların 11‘inde bir mutasyon tespit edilmezken, 5 hastada GP1BA geninde, 2 hastada ITGB3 geninde, 2 hastada ANKRD2626 geninde, 2 hastada ITGA2B geninde, 2 hastada THPO geninde, birer hastada SRC, GP9, MYH, MPL, WAS geninde bir hastada da Xp22.33‘de önemi belirsiz varyant tespit edildi. Grupları arasında gerçekleştirilen tek yönlü varyans analizi sonucunda anlamlı bulunan proteinlerin; immünoglobulin değişken bölge bileşenleri (IGLV8-61, IGHV3-15, IGHV3-74, IGLV3-25, IGLJ5), kompleman sistemi ve immün yanıt proteinleri (C3, C4BPA), akut faz/taşıma proteinleri (HP, ALB, SERPINA6), lipoprotein metabolizması ile ilişkili proteinler (APOA2, APOC1), koagülasyon ve hemostaz ile ilişkili proteinler (SERPIND1, HABP2) ve diğer serum proteinlerini (VTN, PGLYRP2, HBA2) içerdiği görüldü. Genel olarak ısı-haritası incelemesinde anlamlı proteinlerin yalnızca tek tek değil, birlikte değişen modüller halinde organize olduğu, kalıtsal trombositopeni / kronik ITP örneklerinde immün–kompleman/akut faz ve hemostazla ilişkili bileşenlerin öne çıkabildiği, kontrol/esansiyel trombositoz örneklerinde ise taşıyıcı–lipoprotein eksenindeki proteinlerin görece daha yüksek bir yoğunluk profili sergileyebildiği görüldü. Serum proteomik verilerinin iki boyutlu boyut indirgeme düzleminde gösteriminde (Şekil 1) seçilen proteomik özelliklerin grupları yüksek ölçüde ayrıştırabildiğini, ancak özellikle kronik ITP – kalıtsal trombositopeni sınırında bazı örneklerin yakın konumlanması nedeniyle klinik heterojenlik ve biyolojik örtüşmenin olası olduğunu göstermiştir.
TARTIŞMA: Çalışmamızda kalıtsal trombositopeni ve kronik ITP tanısıyla izlenmekte olan hastaların immün sistem ile ilgili proteinlerin arttığı ve benzer proteom dağılımları olduğu görüldü. Bu durum nedeni bilinmeyen kalıtsal trombositopeni tanısıyla izlenen hastaların bir kısmının aslında immün nedenli trombositopeni grubunda olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: İmmün trombositopeni, kalıtsal trombosi-topeni, proteomik