EĞİTİM AMACIYLA TEMSİL SERBESTİSİNİN ÇEVRİMİÇİ EĞİTİM - ÖĞRETİM BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yargıtay Dergisi, cilt.51, sa.4, ss.901-942, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 51 Sayı: 4
- Basım Tarihi: 2025
- Dergi Adı: Yargıtay Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.901-942
- Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Geniş anlamda bilgi sermayesinin kişilere (münhasıran) mâl edileme- yeceği telif hukukunun temel prensibidir. Münhasırlık, ancak bilgi sermaye- sinin kişilerin ‘hususiyeti’ ile şekillendirilmiş hali, yani eser üzerinde söz konusudur. Geniş çerçevede eser koruması, ilmî, kültürel ve sanatsal alanda üretkenliği teşvik ederken, daha dar planda, -eğitim bağlamı da dahil olmak üzere- bu bilgi sermayesinden yararlanmayı güçleştirmektedir. Eserden do- ğan haklara getirilen sınırlamalar, bu koruma menfaatini, üçüncü kişilerin esere erişim menfaati lehine, bazı toplumsal faydaları gerçekleştirmek için, tahkim etmeyi amaçlar. Hukukumuzda eser sahibinin temsil hakkını sınırla- yan eğitim amacıyla temsil serbestisi (FSEK, m. 33), özellikle 4630 sayılı kanunla uğradığı değişiklikler sonrasında bu koruma-erişim dengesine hiz- met etmekten uzaklaşmıştır. Bu değişikliklerle birlikte ‘yüz yüze eğitim’ faaliyetleriyle sınırlandırılan temsil serbestisi, çevrimiçi eğitimin artık bir norm haline geldiği günümüzde, -esere erişimi temin etmek bir kenara- eser- den istifade konusunda başlı başına bir engel getirmektedir. Mevcut çalışma bu çerçevede, temsil serbestisinin çevrimiçi eğitime uygulanması olasılığını ele alarak bu engelin yorum yoluyla aşılması olanağını tartışmakta; de lege ferenda bir öneri sunmaktadır.
It is the fundamental premise of copyright law that knowledge capitals cannot be (exclusively) attributed to individuals. Exclusivity, however, ap- plies to the form of knowledge capital shaped by ‘individuality’ of persons, i.e. the ‘work’. While protection accorded to works, from the broader per- spective, encourages productivity in scientific, cultural, and artistic fields, it also inhibits the exploitation of this knowledge capital, including in the edu- cational context. Limitations imposed on authors’ rights aim to counterbal- ance this ‘protection interest’ in favor of third parties' ‘interest in access’ to the work, with a view to realize certain social benefits. Freedom of represen- tation for educational purposes (FSEK, Art. 33), has become less effective in achieving this balance between protection and access, particularly following the amendments made by Law No. 4630. Having confined the freedom of representation to "face-to-face education" activities, the amendment poses a significant obstacle to exploitation of the work—let alone facilitating access thereto— in the present landscape where online education has become the norm. Against this background, the present study identifies the problem zones as regards the application of freedom of representation to online edu- cation and discusses the possibility of overcoming thereof through interpre- tative pathways; thereupon, an ideal legal framework shall be envisaged wherein the issues thus identified could potentially be eliminated.