Maddî Kültür Unsurlarıyla Uzun İbrahim ve Hüseyin Paşaların Muhallefât Kayıtları

Arşiv Dünyası, cilt.11, sa.1, ss.1-15, 2024 (Hakemli Dergi)

Osmanlı Devleti’nde hazinenin gelir kaynaklarından birini devlet adamlarının çeşitli nedenlerle hazineye

aktarılan veya el konulan malları oluşturmaktadır. XVII. yüzyılda özellikle savaş ve seferlerin getirdiği ağır

baskı, müsadere uygulamasının yoğun bir şekilde yaşanmasına neden olmuştur.

Bu makalede; 1683 Viyana Kuşatması’na katılan Budin Beylerbeyi Uzun İbrahim Paşa’nın ve 1684

yılında vefat eden Şam Valisi Hüseyin Paşa’nın hazineye aktarılan mal varlıkları incelenmiştir. Osmanlı

Devleti’ndeki müsadere uygulaması kısaca izah edilerek İbrahim ve Hüseyin Paşa’nın kayıtlara yansımış ve

hazineye aktarılmış mal varlıkları, cins ve değerleri bakımından belirtilmiş, bir tasnife tabi tutulmuştur. Bu

sayede; Osmanlı Devleti’nde müsadere uygulamasının devlet hazinesine katkısı, beylerbeyi konumundaki iki

paşanın müsadereye konu olan mal ve emlâkı üzerinden görülecektir. Çalışmada amaçlanan; Osmanlı

Devleti’nin, biri Avrupa’da diğeri Ortadoğu ya da Batı Asya olarak nitelendirilebilecek bir konumda bulunan

iki ayrı eyaletinin aynı mevkideki iki idarecisinin mal varlıklarını tespit etmektir. Bu amaçla; Osmanlı

Arşivindeki Bab-ı Defteri fonundaki muhallefât kayıtları başta olmak üzere ilgili vesikalardan ve çeşitli telif

çalışmalardan istifade edilmiştir. Bu kayıtlardaki veriler sayesinde dönemin maddî kültür unsurlarına dair bir

fikir oluşacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Muhallefât, Maddî Kültür.