Research Information System
Arkeoloji ve Sanat, no.164, pp.107-116, 2020 (TRDizin)
Edessa antik kenti, ilk olarak MÖ 303-302 yılında Seleukoslar tarafından Şanlıurfa ili sınırları içerisinde
kurulmuş, sonrasında Seleukoslar bölgeden çekilince de MÖ 132 yılında Aramiler bu bölgede yeni
bir krallık kurmuştur. Bu krallık yaklaşık olarak 500 yıl varlığını sürdürmüştür, günümüze pek çok
arkeolojik eser bırakmaları yanında Nekropol alanları ile de ön plana çıkmıştır. Son yıllarda Şanlıurfa
Müzesi ile birlikte yapmış olduğumuz kazı ve temizlik çalışmaları sonucunda 3 ana Nekropol’de kaya
mezarları ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca yapılan araştırmalarda Şanlıurfa ilçelerinde pek çok Nekropol alanı
tespit edilmiştir. Bu nekropollerden Kale Eteği Nekropolü ve Kızılkoyun Nekropolü Şanlıurfa şehir merkezinde yer alırken, Soğmatar nekropolü İl merkezinden 60 km uzaklıkta yer alır. Şehir merkezindeki
iki büyük Nekropol ve ilçelerdeki Nekropoller Roma dönemi, Soğmatar Nekropolü Erken Tunç Çağ’ı ve
Roma dönemi kaya mezarları mimari özellikleri göstermektedir. Kazı ve temizlik çalışmaları sonucunda
gün yüzüne çıkarılan 200’ün üzerindeki kaya mezarı mimari plan olarak farklı özelliklere sahiptir. En
sık rastlanılan mezar tipi, merdivenli dromoslu, tek odalı ve 3 Arcasoliumlu mezarlardır. Bunun yanında çok odalı ve çok arcasoliumlu mezarlar ve mozaik tabanlı mezarlarda görülür. Anıtsal planlı kaya
mezarları, tonozlu kaya mezarları ve tapınak cepheli mezarlar da dikkat çekicidir. Mezarlardan ele
geçen veriler, mezarlarda ölü kültü geleneğinin olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu veriler, mezarların
tarihlendirmesinde de önemli bir rol oynamıştır