Mostar Vakıflarının Sosyal Boyutları


Tuğrul M.

in: Şehir Tarihi Yazarları (Çok Dilli Çok Kültürlü Şehirler), Ömer Bozkurt,Mehmet Tuğrul,Yahya Aydın, Editor, Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, Mardin, pp.449-482, 2021

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2021
  • Publisher: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları
  • City: Mardin
  • Page Numbers: pp.449-482
  • Editors: Ömer Bozkurt,Mehmet Tuğrul,Yahya Aydın, Editor

Abstract

Osmanlı döneminde vakıf kurumuna getirilen en önemli yenilik gayrimenkul varlıkların yanında menkul varlıkların da vakfa konun önünün açılması olmuştur. Böylece en küçük iktisadî değer bile ekonomik hayata dâhil edilmiş oldu. Nukud/Para vakfı olarak da tesmiye edilen bu menkul vakıflar şehirlerdeki ticarî ve finansal hayatı da canlandırmıştır Ayrıca, tefecilerin boyunduruğu altında kalan ve yüksek faizli borç altında ezilen Osmanlı insanı para vakıfları vesilesiyle makul işletme oranları ile finansal işlemlerde bulunmuşlardır. Öyle ki 1900 yılları arasında etkin olarak faaliyet gösteren para vakıflarında işletme oranları ortalama %15 olarak istikrar kazanmıştır. Bu dönemde işletme oranının %15’in üzerine çıktığı nadir, altına düştüğü ise sık rastlanır durumlardan olmuştur

Tüm bu özellikleri ile vakıf bir şehir kurumu olarak Osmanlı şehrini kuran ve idamesini sağlayan en önemli etken olmuştur. Bunu Mostar şehri özelinde de görmek mümkün olmuştur. Şehrin Osmanlı hâkimiyetine girişi ile birlikte vakıf müessesesinin devreye girmesi ve şehirde Müslüman nüfusun artması ayrıca şehrin eskiye göre stratejik öneminin arttırılması neticesinde, Mostar önemli bir konuma gelmiştir. Bu çalışmada, Mostar’ın vakıflar vesilesiyle bir Osmanlı şehri hüviyeti kazanışı, sosyal hayatında yaşanan gelişmeler ele alınacaktır.