RÖNESANS DÖNEMİ (1420-1500) AVRUPA RESMİNDE HZ. MERYEM İKONOGRAFİSİ

Thesis Type: Doctorate

Institution Of The Thesis: Gazi University, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turkey

Thesis Supervisor: Gül Tunçel

Approval Date: 2022

Thesis Language: Turkish

Abstract:

Bu çalışmamızda tezimizin konusunu; Katoliklerin “Tanrı Annesi” olarak kabul ettiği Hz. Meryem’in hayatına ilişkin tasvirler ve ikonografik çözümlemeler oluşturmaktadır. Burada Hıristiyan dininin önemli figürlerinden Hz. Meryem’in yaşamı, Erken Rönesans Dönemi tasvirleri ile desteklenerek ikonografik ve ikonolojik anlam bakımından değerlendirilmiştir. Hz. Meryem’in hayatı kilise tarafından kabul edilen Kanonik İnciller yerine apokrif metinlerde yer almaktadır. Bu kaynakların başında Apokrif Yakub İncili gelmektedir. Bunun dışında Apokrif Matta İncili, Meryem’in Doğum İncili, Altın Efsane ve Transitus Mariae’da Hz. Meryem’in hayatını ele alan diğer önemli kaynaklardır. Tezimizde ayrıca Floransa’da ortaya çıkan ve daha sonra tüm Avrupa’ya yayılan Rönesans hareketinin doğuşunun yanı sıra Antikite etkisi, yaşanan kültürel değişimler ve Rönesans Dönemine damgasını vuran üslup özelliklerine de değinilmiştir. Tezimizde incelediğimiz eserlerde apokrif İncil, Tevrat ile Kanonik Matta ve Luka İncili ikonografileri esas alınmıştır. Meryem’in Apokrif İncillerdeki ikonogrtafiye göre hayatı; Yohakim’in Tapınaktan Kovulması, Yohakim’e Müjde, Altın Kapıda Buluşma, Meryem’in Doğumu, Meryem’in Tapınağa Takdimi, Meryem’in Nişanı, Meryem’e Müjde, İsa’nın Doğumu, Elizabeth’i Ziyaret, Meryem’in Ölümü ve Göğe Alınışı şeklinde 10 başlık altında incelenmiştir. Bunlardan Meryem’in Doğumu ve Meryem’e Müjde bölümlerinde sanatçıların Apokrif İncillerde geçen ikonografiye sadık kalmadıkları görülmektedir. Hz. Meryem’in hayatına ait her bir eser Panofsky Metodolojisi kapsamındaki “doğal anlam”, “ikonografik anlam ve ifadesel özellik” ve “ikonolojik anlam” bakımından kapsamlı biçimde tanıtıldıktan sonra önce kendi aralarında daha sonra ise Gotik, Flaman ve Yüksek Rönesans Dönemi sanatçılarının eserleri ile karşılaştırılıp, değerlendirilerek Avrupa Tasvir Sanatı’ndaki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır.