Türk Ticaret Kanunundaki Kaptana Dair Hükümlerin Uzaktan Kumanda Edilen Gemilere Uygulanması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Deniz Hukuku, Türkiye
Tez Danışmanı: Ceren Cerit Dindar
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Deniz taşımacılığının doğası gereği kaptan her zaman vazgeçilmez bir konumda
bulunmuştur. Kaptanın şu anki görev, yetki ve sorumluluğunun temellerinin atıldığı
dönemlerde; donatanın ve yük ilgililerinin kaptan ile sürekli iletişim kurması mümkün
olmamış, bu sebeple kaptana onlar adına hareket etmesini sağlayacak geniş bir görev ve
yetki sahası tanımlanmıştır. Ancak teknolojide yaşanan gelişmeler neticesinde donatan ve
yük ilgililerinin kaptanla her an temasa geçmesi mümkün hale gelmiştir. Bunun neticesinde
donatan, yük ilgilileri ve bunların karadaki temsilcileri, geminin işleyişi üzerinde giderek
daha fazla söz sahibi olmuştur. Bu da uygulamada, kaptanın gemide nihai sorumluluğa sahip
tek kişi olması rolünün aşınmasını doğuran bir aşama yaşanmasına yol açmıştır.
Teknolojideki atılımların neticelerinden biri de insansız araçların inşası olarak ortaya
çıkmıştır. Bu durum, diğer sektörlerde olduğu gibi deniz taşımacılığı sektöründe de etkisini
göstererek otonom gemilerin inşasını doğurmuştur. Uluslararası Denizcilik Örgütü
tarafından yapılan çalışmalarda gemiler otonom teknolojiye sahip olma seviyelerine göre
dört sınıfa ayrılmış olup, bunlardan üçüncüsü uzaktan kumanda edilen gemilerdir. Uzaktan
kumanda edilen gemilerin sevk ve idaresi, gemi dışındaki bir konumda bulunan kontrol
merkezinde bir insan tarafından gerçekleştirilmektedir. Böylece sadece iletişim
teknolojilerindeki gelişmelerin de ötesinde, kaptanın rolünün daha da daralmasına yol açan
yeni bir aşama yaşanmaktadır.
Bu tez ile uzaktan kumanda edilen geminin sevk ve idaresini üstlenen kişiye;
kaptanın görev, yetki ve sorumluluğuna ilişkin Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanıp
uygulanamayacağı incelenmiştir.