Erken Cumhuriyet Dönemi roman figürlerinde seküler-kutsal ikilemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Münire Kevser Baş
Tezin Onay Tarihi: 2017
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Bu çalışmada, hızlı toplumsal dönüşümlerin yaşandığı 1920-1950 yılları arasında
yayımlanan romanlarda en önemli meselelerden biri olan modernleşme olgusunun
seküler/kutsal ikili karşıtlığı üzerinden tartışılması hedeflenmiştir. Bahsi geçen dönem,
Kurtuluş Savaşı yılları esnasında Birinci Meclis’in açıldığı yıldan, Tek Parti rejiminin
iktidarının sona erdiği yıla kadar geçen ve Türk tarihi açısından oldukça önemli siyasi ve
sosyolojik gelişmelere tanık olunan hareketli bir evredir. Bu dönemde yürürlüğe konulan
modernleşme projesiyle, 18. asırdan beri süren Batılılaşma gayretleri ivme kazanmış ve
buna bağlı olarak toplum, modernleşme adına kurumsal ve sivil düzeyde hızla
sekülerleşmiştir. Bu hızlı zihinsel dönüşümün yansımaları, bu dönemde yayımlanmış
romanlarda eski/yeni, geleneksel/modern, Doğu/Batı, kutsal/seküler şeklindeki ikili
karşıtlıklar üzerinden kurgulanan roman figürleri analiz edilerek takip edilebilir. Bu ikili
karşıtlıklarda rol oynayan en önemli değişken, modernleşme süreçlerinden de en fazla
etkilenen dindir. Temelde Batı’nın geçirdiği zihinsel dönüşümün yaşanmadığı Türk
toplumunda, Aydınlanma ve Reform hareketlerinin büyük rol oynadığı Batı modernitesini
ithal etmek, aynı zamanda din olgusunu da geleneksel ile seküler arasında ikircimli bir
noktaya taşımıştır. Roman figürlerinin bu çatışmada oynadıkları rollerin tartışılması, Türk
romanının sosyolojik temellerinin aydınlatılması bağlamında önemli görülmektedir.