Erken Cumhuriyet Dönemi roman figürlerinde seküler-kutsal ikilemi


Dr. Öğr. Üyesi NURSELİ GAMZE KORKMAZ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türkiye

Tez Danışmanı: Münire Kevser Baş

Tezin Onay Tarihi: 2017

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Bu çalışmada, hızlı toplumsal dönüşümlerin yaşandığı 1920-1950 yılları arasında

yayımlanan romanlarda en önemli meselelerden biri olan modernleşme olgusunun

seküler/kutsal ikili karşıtlığı üzerinden tartışılması hedeflenmiştir. Bahsi geçen dönem,

Kurtuluş Savaşı yılları esnasında Birinci Meclis’in açıldığı yıldan, Tek Parti rejiminin

iktidarının sona erdiği yıla kadar geçen ve Türk tarihi açısından oldukça önemli siyasi ve

sosyolojik gelişmelere tanık olunan hareketli bir evredir. Bu dönemde yürürlüğe konulan

modernleşme projesiyle, 18. asırdan beri süren Batılılaşma gayretleri ivme kazanmış ve

buna bağlı olarak toplum, modernleşme adına kurumsal ve sivil düzeyde hızla

sekülerleşmiştir. Bu hızlı zihinsel dönüşümün yansımaları, bu dönemde yayımlanmış

romanlarda eski/yeni, geleneksel/modern, Doğu/Batı, kutsal/seküler şeklindeki ikili

karşıtlıklar üzerinden kurgulanan roman figürleri analiz edilerek takip edilebilir. Bu ikili

karşıtlıklarda rol oynayan en önemli değişken, modernleşme süreçlerinden de en fazla

etkilenen dindir. Temelde Batı’nın geçirdiği zihinsel dönüşümün yaşanmadığı Türk

toplumunda, Aydınlanma ve Reform hareketlerinin büyük rol oynadığı Batı modernitesini

ithal etmek, aynı zamanda din olgusunu da geleneksel ile seküler arasında ikircimli bir

noktaya taşımıştır. Roman figürlerinin bu çatışmada oynadıkları rollerin tartışılması, Türk

romanının sosyolojik temellerinin aydınlatılması bağlamında önemli görülmektedir.