Çocuk Bilgisayarlı Tomografi İncelemelerinde Teknik Parametrelerin Radyasyon Dozu ve Görüntü Kalitesi Üzerindeki Etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Nükleer Bilimler Enstitüsü, Medikal Fizik Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Turan Olğar
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bilgisayarlı Tomografi (BT)’nin çocuk hastalarda artan kullanımı çocuklara verilen dozların artmasına neden olmuştur. Çocukların yetişkinlere göre daha yüksek radyasyon duyarlılığı ve beklenen uzun yaşam süreleri nedeniyle kansere yakalanma olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle hasta dozlarının azaltılması çok önemlidir. Bu tezin amacı çocuk BT incelemelerinde teknik parametrelerin (kVp, mAs, kesit kalınlığı ve iteratif rekonstrüksiyon algoritması vb.) radyasyon dozu ve görüntü kalitesi üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Tez çalışmasında 3 hastanede kurulu 5 farklı BT sisteminde çocuk kafa, toraks ve abdomen incelemeleri için hasta dozları ölçülmüştür. Hasta dozları, BT sisteminin herbir inceleme için verdiği hacimsel CTDI değerleri ve hasta boyutuna özel doz tahmini cinsinden ölçülmüştür. Fiziksel görüntü kalitesi ölçümleri ticari olarak elde edilebilen Catphan®600 fantomu kullanılarak, Görev Transfer Fonksiyonu, Gürültü Güç Spektrumu ve Kontrast Gürültü Oranı (CNR) nicelikleri için gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Catphan®600 fantomunun düşük kontrast modülünden psikofiziksel görüntü kalitesi parametresi olan ters görüntü kalitesi indeksi (IQFinv) hesaplanmıştır. Klinik görüntü kalitesi ölçümleri, radyologlar tarafından 5 yaş çocuk hasta görüntülerinden mutlak görsel derecelendirme analizi (VGAabs) metoduyla değerlendirilmiştir. Pediatrik toraks ve abdomen BT incelemeleri için üçüncü çeyrek SSDE değerleri sırasıyla, 5,73 mGy ve 7,18 mGy olarak bulunmuştur. Farklı BT sistemlerinde kullanılan iteratif rekonstrüksiyon (IR) algoritmalarının artan iterasyon seviyesi ile, mutlak gürültü azalırken CNR ve IQFinv artmış ancak VGAabs değerlerinde anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. IR teknikleri, standart filtre geriye projeksiyon tekniğine göre aynı görüntü kalitesinde ortalama %52 doz azalımı sağlamıştır.