İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Ev Hizmetlerinde Çalışanlar
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Muhammed Fatih Uşan
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Ev Hizmetlerinde Çalışanlar Ev hizmetleri, genel ifade ile, ev ve ev halkına yönelik bazı gündelik işlerin görülmesini konu alır. Geleneksel olarak kadın işi olarak kabul edilmekte ve çoğu zaman gerçekleştirilen hizmetin maddi bir karşılığı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, kadınların iş hayatına katılımlarıyla beraber, ev hizmetlerinin istihdam edilen başka bir kimse tarafından üstlenilmesi ihtiyacı ve zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bunun neticesinde, ev hizmetlerinde çalışan kimselere olan talep artmıştır ve gün geçtikçe de artmaya devam etmektedir. Buna karşılık, ev hizmetlerinin düşük sosyal statüye sahip olduğu ve hiçbir özel beceri ya da eğitim gerektirmediği düşülmektedir. Bu yüzden, ev hizmetlerinin değersiz görülmesi eğilimi mevcuttur. Ev hizmetlerinde çalışanlar günümüzde dahi kendi hakları olan işçiler olarak değil de ev halkının bir üyesi olarak varsayılmaktadır. Ev hizmetlerinde çalışanların, kayıt dışı istihdamda küresel iş gücünün önemli bir kesimini oluşturdukları ve en savunmasız işçi grupları arasında yer aldıkları belirtilebilir. Ev hizmetlerinin, diğer işlerle kıyaslandığında ayırt edici bir niteliğinin bulunduğu göze çarpmaktadır. Ev hizmetlerinin kendine özgü yapısının değerlendirilmesi bakımından, işin yapıldığı yer ve işin niteliği önem taşır. Ev hizmetleri, hem temizlik, bakım gibi işlerin doğası gereği hem de yapıldığı yerin ev halkının günlük hayatlarını sürdükleri özel alanları olması dolayısıyla, inceleme alanı dışına itilmektedir. Ev hizmetlerinin genellikle ulusal ya da özel düzenlemelerin kapsamı dışında bırakıldığı bilinmektedir. Böylece artan talebe rağmen, ev hizmetlerine ilişkin çalışma koşulları az değer biçilmiş, yetersiz düzenlenmiş olma özellikleriyle insana yakışır çalışma koşullarından yoksundur. Bu çalışmanın amacı, ev hizmetlerinde çalışanların korunmasızlığı, elverişsiz çalışma koşulları, sosyal koruma eksikliği ve kayıt dışı çalışma hususlarında farkındalık oluşturulmasıdır. Çalışmamızda, uluslararası hukukta, karşılaştırmalı hukukta ve Türk hukukunda yer alan düzenlemeler doğrultusunda ev hizmeti kavramı çok yönlü bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Akabinde, Türk İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda ev hizmetlerinde çalışanlara yönelik düzenlemelere yer verilmiş, konuya ilişkin eksikliklere ve yapılması gerekli düzenlemelere dikkat çekilmiştir. Anahtar Kelimeler: ev hizmetleri, ev hizmetlerinde çalışanlar, ev hizmetlerinin kendine özgü yapısı, iş hukuku, sosyal güvenlik hukuku.