KAMU VE ÖZEL ÜNİVERSİTELERDE ÖĞRENCİ TÜKETİCİLİĞİNİN İNCELENMESİ: BİR KARMA YÖNTEM ÇALIŞMASI

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Nihan Demirkasımoğlu

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, öğrenci tüketiciliği olgusunun kamu üniversiteleri ve özel üniversitelerde

öğrenim gören öğrencilerin görüşlerine göre çok boyutlu olarak incelenmesi amaçlamıştır.

Öğrenci tüketiciliği kavramı, öğrencilerin üniversite ile olan ilişkilerini müşteri-hizmet

sağlayıcı olarak inşa etmeleri, eğitim hizmetini kaliteli ve yenilikçi nitelikte ele almaları,

ayrıcalıklar elde etmeleri ve istihdam fırsatlarına kolaylıkla erişmelerini ifade etmektedir.

Araştırma, keşfedici sıralı karma desen ile tasarlanmış ve yürütülmüştür. Bu kapsamda nitel

araştırma yönteminin kullanıldığı ilk aşamada kamu üniversiteleri ve özel üniversitelerde

görev yapmakta olan öğretim elemanları ve öğrenim görmekte olan öğrencilerle görüşmeler

yapılmış; elde edilen nitel veriler üzerinde tematik analiz gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada,

bu görüşmelere dayalı olarak öğrenci tüketiciliği algısını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir

bir ölçek geliştirilmiştir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı bu ikinci aşamada geliştirilen

ölçeğin geçerlik ve güvenilirlik testleri yapıldıktan sonra, öğrenci tüketiciliğinin dört temel

boyut üzerinde yükselen bir yapı olduğu ortaya çıkmıştır: Müşteri algısı, hizmette kalite

beklentisi, ayrıcalık beklentisi ve kariyer odaklılık. Nicel yöntemle yürütülen üçüncü

aşamada ise, öğrenci tüketiciliğinin çeşitli demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık

gösterdiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, mevcut çalışmanın, Türkiye bağlamına özgü şekilde

kamu üniversiteleri ve özel üniversitelerde öğrenci tüketiciliği kavramının anlaşılmasına

kuramsal ve ampirik katkı sağlaması beklenmektedir.