Kur'ân-ı Kerîm'in temsîlî tilâvetinde Türk mûsikîsi makamlarının kullanımı

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Serbülend Arpa

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Türk din mûsikîsinin ilk irticali (doğaçlama) türü Kur'ân-ı Kerîm tilâvetidir. Kur'ân-ı Kerîm'in anlam bütünlüğünü muhafaza etmek açısından okunuşunun temsîl kaidelerine göre yapılması önem arz etmektedir. Bu okunuşun ses kullanımı ve mûsikî ile yakından ilişkisi vardır. Bu araştırma, Kur'ân-ı Kerîm'in temsîlî tilâvetinde Türk mûsikîsi makamlarının kullanımını ele almaktadır. Araştırmada, Kur'ân-ı Kerîm okumanın tarihsel süreci ve mûsikî ile ilişkisi ele alındıktan sonra alan uzmanlarıyla temsîlî okuma üzerine röportajlar yapılmış, farklı konuları ihtiva eden ve en çok okunan aşr-ı şerîfler arasından rastgele seçilen üç aşr-ı şerîf, örnek oluşturması bakımından temsîlî okuma kaidelerine göre işaretlenmiş ve Fatih Koca tarafından tilâvet edilmiştir. Araştırma, görüşme ve doküman analizi yöntemlerinin kullanıldığı nitel bir araştırmadır. Araştırmada; temsîlî okumanın, Türk mûsikîsi makamları ile uygulanabilir olduğu, temsîlî okumada makamların dinleyiciler üzerinde bıraktığı manevi etkinin göz önünde bulundurulması gerektiği ancak makamların ifade ettiği duygunun kişiden kişiye ya da nağmelendirme/icra şekline göre değişebileceği, temsîlî okuma kaidelerinin Kur'ân'ın tamamına uygulanabileceği, temsîlî okumanın manayı ortaya çıkarma noktasında evrensel olduğu, Kur'ân-ı Kerîm öğrenme aşamasında ilk andan itibaren Arapça ve mûsikî eğitiminin bir arada yer alması gerektiği ve manaya ve mûsikî ilmine hakimiyet sağlandıktan sonra temsîlî okumaya yönelik uygulama çalışmalarının yapılması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.