Kadınların Vajinismus Deneyimlerini Sosyal Hizmet Bakış Açısıyla Anlamak
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet, Türkiye
Tez Danışmanı: Cengiz Özbesler
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Vajinismus, Türkiye’de oldukça fazla sayıda kadının deneyimlediği bir cinsel zorluktur. Bu zorluk, günümüzde biyomedikal söylem aracılığı ile tıbbileştirilmiş ve vajinismus yaşayan kadınlar tıbbi tanı sistemleri aracılığı ile fizyolojik ve psikolojik bağlamda “hasta” olarak çerçevelenmiştir. Feminist cinsellik araştırmacıları tarafından bu durum, kadınların yaşadığı cinsel zorlukları patolojikleştirerek kadın cinselliğini kuşatan adaletsizlikleri ve çevresel etmenleri gizlediği, kadınları eril heteronormatif standartlara uymaya zorladığı, sorumluluğu tamamen kadına yüklediği, kadın bedeni üzerinden ilerletilen tedavilere indirgediği ve kadın deneyiminin bütününü görmezden geldiği gerekçeleriyle eleştirilmiştir.
Araştırmanın amacı, Türkiye’de vajinismus yaşayan kadınların, vajinismus deneyimlerini sosyal hizmet bakış açısıyla anlamaktır. Nitel yönteme ve fenomenolojik desene dayanarak hazırlanan bu çalışmada, toplam 22 vajinismus deneyimine sahip kadınla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada, vajinismusun kişisel bir hastalıktan ziyade sosyo-kültürel, politik, yapısal, psikolojik, fiziksel ve kişilerarası kompleks nedenleri olan, büyük ölçüde toplumsal cinsiyet, kültür, heteronormativite ve sosyal adaletsizlik eksenlerinde şekillenen, politik temelli bir cinsel hoşnutsuzluk olduğu sonucuna varılmıştır. Vajinismusu ortaya çıkaran etmenlerin, aynı zamanda vajinismus sürecini uzatmada da rolü olduğu saptanmıştır. Vajinismusu tıbbileştiren kısıtlı tanımın, çevresel unsurlar da dahil edilerek genişletilmesinin ve vajinismus yaşayan kadınlara çok disiplinli bir çerçevede sosyal hizmet uygulamaları aracılığı ile destek olunmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Vajinismusun önlenmesi için toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin giderilmesi ve kadın cinselliğini baskılayan sosyo-kültürel etmenlere karşı çalışılması önerilmektedir.