Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doğu Dilleri ve Edebiyatları, Türkiye
Tez Danışmanı: Rahmi Er
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu tez, modern Cezayir Arap romanının doğuşunu ve gelişimini bir dönem incelemesi şeklinde ele almaktadır. Tezin amacı, Cezayir'in bağımsızlığını takiben 1962-1992 yılları arasında Cezayirli yazarların kaleme aldıkları Arapça romanların temalarını, biçemlerini, kurgu ve tekniklerini incelemek; öncü romanları ve bu romanların gelişim aşamalarını tespit etmek; romanların dil, edebiyat ve toplum etkileşimini yansıtmadaki gerçeklik boyutunu ortaya koymak; Cezayir'in değişim ve dönüşüm sürecinin romanların içeriğinde nasıl karşılık bulduğunu belirlemektir. Tez, dokuz farklı yazarın yirmi iki romanını ele almaktadır. Giriş, altı bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümü Cezayir'in tarihine, sosyolojisine ve edebi arka planına dair bilgi vermektedir. İlk üç bölüm yazarların biyografilerini, romanların genel bilgilerini ve özetlerini içermektedir. Son üç bölüm edebiyat kuramları ışığında romanların temalarına, biçemlerine, kurgu ve tekniklerine odaklanmaktadır. Sonuç bölümü ise incelemesi yapılan romanlardan elde edilen çıktıların genel bir değerlendirmesini yapmaktadır. Bu bağlamda, bir edebi sanat olmanın yanı sıra romanlar, Cezayir'in siyasi, sosyolojik ve tarihsel analizine odaklanan çalışmalarda yer almayan; Cezayirlilerin kültürüne, yaşamına, psikolojisine ve toplum-devlet ilişkisine dair pek çok gerçeği bir alt metin olarak sunmaktadır. Romanlar bir yandan bağımsızlık savaşını ve sömürge döneminin Cezayir'in kültürü ve toplumu üzerindeki izlerini ele alırken, diğer yandan bağımsızlıktan sonra sosyalist temeller üzerine inşa edilen devlet düzeninin kutsanmasına odaklanır. Buradan hareketle romanlar, sosyalizm anlayışının getirileri ve götürüleri bağlamında İslami görüşlüler ile sosyalizm yanlıları arasındaki mücadeleyi işlemektedir. Bununla birlikte 1980'li yıllardan itibaren İslami görüşlüler ile sosyalistler arasındaki retorik ve ideolojik ayrışma; Cezayirliler arasındaki kültürel ve sınıfsal farklılıklar; siyasi otoriterlik, devrimlerin başarısızlığının getirdiği ekonomik sıkıntılar, yolsuzluk, yoksulluk ve gelir adaletsizliği; kadınların eğitimine ve ataerkil bir düzendeki yaşam koşullarına yönelik eleştirel tutum romanların ana içeriğini oluşturmaktadır.