Mültecilere Ev Sahipliği Yapmanın Hanelerin Tüketim Harcamaları, Sosyoekonomik Durumları, Gelir ve Servetleri Üzerindeki Etkisi
Tirgil A. (Executive), Öztek A. S., Acar Ü., Aydemir A. B.
TUBITAK Project, 1001 - Program for Supporting Scientific and Technological Research Projects, 2024 - 2026
- Project Type: TUBITAK Project
- Support Program: 1001 - Program for Supporting Scientific and Technological Research Projects
- Begin Date: April 2024
- End Date: April 2026
Project Abstract
Son on yılda menşe ülkelerinden kaçmak zorunda kalan insanların sayısında önemli bir artış yaşanmıştır. 2022'de dünya genelinde 108,4 milyon kişi, zulüm, çatışma ve şiddet gibi olaylar nedeniyle zorla yerinden edilmiştir. Mülteci dalgaları yerli halkın her kademede eğitime erişiminin sağlanması, sağlık hizmeti sunumunda bölgeler arası farklılıkların giderilmesi, kamu teşviklerinde sektörel önceliklerin belirlenmesi gibi alanlarda hedeflerden sapmalara yol açabilmektedir. Dolayısıyla mülteci akışlarının etkilerini anlamak ve yerleşilen ülkelerdeki yerli vatandaşların sosyoekonomik durumlarına odaklanmak için önerilen bu proje hayati öneme sahiptir. Önerilen proje, özellikle Suriyeli mültecilerin Türkiye'deki etkilerini geniş bir perspektiften inceleyerek literatüre önemli katkılarda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Suriyeli mültecilerin yerleştiği bölgelerdeki yerli vatandaşların tüketim harcamaları, sosyoekonomik durumları, gelir, servet ve refah durumları üzerindeki etkiler araştırılacaktır. Önerilen araştırma, Suriyeli mülteci göçü konusunu farklı perspektiflerden ele alarak, Türkiye'de ve uluslararası literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlaması bakımından özgün değere sahiptir. Bununla birlikte, önerilen projenin metodolojik yaklaşımı, birden fazla mesafe tabanlı araç değişken kullanarak analizlerin sağlamlığını test etmeyi içermektedir. Ayrıca, Arapça konuşan nüfusun dağılımını inceleyerek farklı bir tanımlama stratejisi de uygulanacaktır. Bu metodolojik çeşitlilik, elde edilecek sonuçların geçerliliğini destekleyecek ve göç politikalarının etkileri daha doğru biçimde belirlenecektir.
Ani ve büyük ölçekli Suriyeli mülteci akışının farklı bağımlı değişkenler üzerine olan etkisi, Suriye iç savaşı başlamadan önce ve sonra daha fazla mülteci akışına maruz kalan yerlerle daha az maruz kalan yerler arasında karşılaştırılacaktır. Kıyas değerlere ulaşabilmek için ilk önce En Küçük Kareler (OLS) yöntemi uygulanacaktır. Önerilen projede, her ildeki Suriyeli mülteci payındaki içsellik sorununu çözmek için, araç değişken stratejisinden faydalanılacaktır. Bu kapsamda, sonuçların tutarlılığını ve sağlamlığını test etmek için üç farklı metodolojik yaklaşım izlenecektir:
1. Mesafeye dayalı araç değişken yaklaşımı 1: Türkiye’deki toplam Suriyeli sayısını Türkiye'deki her il ile Suriye'deki her valilik arasındaki mesafeye göre dağıtmaktadır.
2. Mesafeye dayalı araç değişken yaklaşımı 2: Bu araç değişkende bir öncekinden farklı olarak Suriye’ye komşu diğer ülkelerin mesafesi de dikkate alınmaktadır.
3. Anadil bilgisine dayalı araç değişken yaklaşımı 3: Diğer alternatif araç değişkenimiz ise uluslararası çalışmalarda yaygın olarak kullanılan Araplara yönelik geçmiş yerleşim tercihlerini kullanan alternatif bir araç değişkendir. Diğer bir deyişle, Suriyeli mültecilerin Türkiye’deki yerleşim yerlerini tahmin etmek için 1965 yılı Türkiye’deki Arapça konuşan nüfus dağılımı kullanılacaktır.
Kullanılacak araç değişken yönteminin geçerliliğini test etmek için plasebo testi ve Fisher Rastgeleleştirmesi gibi yöntemler kullanılacaktır. Plasebo testi, mesafeye dayalı araç değişkenin başka bir trendi ya da ilişkiyi yansıtıp yansıtmadığını belirlemektedir. Fisher Rastgeleleştirmesi ise sonuçlarımızın geçerliliğini göstermek için bir rastgele çıkarım egzersizi şeklinde gerçekleştirilecektir.
Önerilen projenin yönetim kısmı dört aşamadan oluşmaktadır: Hanehalkı Bütçe Araştırması mikro verilerinin temin edilmesi, verilerin STATA programında düzenlenerek analize hazır hale getirilmesi, ekonometrik analizlerin yapılması ve analiz sonuçlarının ve açıklayıcı mekanizmaların yorumlanması. Önerilen projede, Bütçe Araştırması anket sorularının ve ölçeklerinin yıllar itibarıyla farklılaşması riskiyle karşılaşılması durumunda, standardizasyon yöntemiyle bu sorun aşılacaktır. Projenin yürütüleceği kurumda kütüphane veri tabanı ve konferans salonu gibi yeterli alt yapı olanakları mevcuttur.
Proje çıktılarının uluslararası konferanslarda sunulması ve benzer araştırmaları yapan araştırmacılarla iletişim halinde olunması projenin yaygın etkisini daha üst bir seviyeye taşıyacaktır. Proje sonuçlarının uluslararası dergilerde makale olarak yayınlanması, Türkiye gibi göç dalgalarına maruz kalan ülkelerdeki politika yapıcıların dikkatini çekecek olması açısından da önem arz etmektedir.
Önerilen proje, ani göç dalgasının Türkiye’de yaşayan fert ve hanelerin tüketim harcamaları, sosyoekonomik durumu, gelir ve servet durumları üzerindeki etkisini araştıracaktır. Bu vesileyle örneğin Suriyelilerin yoğun olarak yerleştikleri yerlerdeki hanelerin eğitim harcamaları irdelenecek ve bu durumun tüm kademelerde eğitime erişim sağlanması noktasında bir sorun teşkil edip etmediği incelenecektir. Bununla birlikte, önerilen projenin hanelerin gelir ve servetindeki değişimi araştıracak olması gelir dağılımındaki değişim, yoksullaşma ve sosyal yardımların öncelikli yönlendirilmesi gereken kesimler hakkında bilgi verecektir. Elde edilen bilgiler ilgili politika üreten kuruluşlarla paylaşılacaktır. Dolayısıyla, önerilen proje, göç alanında güçlü ve kanıta dayalı politika oluşturulmasına hizmet edecektir.