Erzurum İli Hınıs İlçesindeki MÖ 3 Binyıl Merkezlerinin KuraAras Yerleşim Arkeolojisi ve Bölgeler Arası İlişkiler Açısından İncelenmesi

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2023 - 2025

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Kasım 2023
Bitiş Tarihi: Ocak 2025

Proje Özeti

Bu proje, Kura-Aras Kültürü’ne ait maddi kültür kalıntılarının bugüne kadar arkeolojik anlamda hiç araştırması yapılmayan Hınıs ilçesindeki kültürün taşınır-taşınmaz kültür varlıklarına yönelik yüzey araştırmasına dayanmaktadır. Kura-Aras kültürünün sosyo-ekonomik yapısına işaret eden toplumsal işleyişi (pastoral düzen/göçebe yaşam, yarı göçebe yaşam, yerleşik düzen), örgütlenme tarzı (yönetim biçimleri, idari yapı) ve geçim ekonomisi (hayvancılık, tarımcılık, ticaret) hakkında birtakım bilgilerin çözüme kavuşturulamadığı birçok yöre bulunmaktadır. Bu kültürün "kuzey-güney" yönlü yayılımında eksik halkalardan birisi olan Hınıs İlçesi bu süreçte Muş Ovaları ile Erzurum Ovaları arasında geçitleriyle koridor görevi taşıyor olmalıydı. Bugüne kadar arkeolojik araştırma geçmişi olmayan Hınıs İlçesinde tespit edilecek olan yerleşim yerlerinin coğrafi konumları haritalar üzerine işlenerek Kura-Aras topluluklarının yer seçimindeki kriterler bölgesel ve bölgeler arası bazda ortaya konmaya çalışılacaktır. Seramikler, ezgi taşları, öğütme taşları, oraklar gibi tarımı ilgilendiren buluntular; ağırşaklar gibi tekstili ilgilendiren buluntular; metaller, obsidyenler gibi ticareti ilgilendiren buluntular manuel ve bilgisayar çizimleriyle desteklenerek yerleşim yerlerinin muhtemel ekonomik gelişimi belirlenmeye çalışılacaktır. Pişmiş toprak, madeni, taş, kemik gibi küçük buluntular gerek tipolojik gerekse teknolojik açıdan incelenmeye çalışılacaktır. Ayrıca tespit edilen bütün yerleşimlerin verileri toplanarak olası bir Kura-Aras topluluğunun gündelik hayatı yeniden kurgulanmaya çalışılacaktır. Bu projeyle Kura-Aras kültür süreci ile ilgili aydınlatılması gereken birçok problem tek bir çalışmada harmanlanacaktır. Hınıs coğrafyasındaki Kura-Aras yerleşimleri ve söz konusu buluntuları bölge içi ve bölgeler arası kültürel iletişim-etkileşim ağlarının ortaya konmasında kilit rol oynayacaktır. Sonuçlara ulaşılabilmek adına Hınıs ilçesindeki yerleşimlere ulaşıp, konum haritalarının çıkarılması ve yüzey taramalarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Böylece Doğu Anadolu arkeolojisinin bilinmeyen coğrafyasına dair önemli bir boşluk doldurularak, Transkafkasya, Kuzeybatı İran ve Suriye-Levant Arkeolojisi için de önemli bir yöntem geliştirmiş olacak, sonuçlarıyla kültürün değerlendirilmesinde, anlaşılmasında başucu kaynağı niteliği taşıyacaktır
Anahtar Kelimeler: Doğu Anadolu Bölgesi, Hınıs İlçesi, Kura-Aras Kültürü, Yüzey Araştırması, Kültürel İletişim-Etkileşim