Bilişsel Esneklik Özerklik ve Eleştirel Düşünme Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Çalışması

YİĞİTER M. (Yürütücü), GÜVEN YALÇIN G., SINAR OKUTUCU E., KARAASLAN H.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2024 - 2025

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Nisan 2024
Bitiş Tarihi: Temmuz 2025

Proje Özeti

Bu araştırmanın amacı, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nde yürütülen RALL 101-102 (Rehberlik Destekli Dil Öğrenimi) derslerinin öğrencilerin bilişsel esneklik, öğrenen özerkliği ve eleştirel düşünme becerileri üzerindeki etkisini karma yöntem yaklaşımıyla incelemektir. Çalışma, 2024-2025 akademik yılında seçmeli kredili derse kayıtlı 218 lisans öğrencisiyle yürütülmüştür. Nicel kısımda Çelikkaleli’nin (2014) uyarladığı Bilişsel Esneklik Ölçeği, Orakcı ve Gelişli’nin (2017) Öğrenen Özerkliği Ölçeği ve Kobylarek vd. (2022) Eleştirel Düşünme Ölçeği kullanılmış; ön-son test verileri SPSS 26 ve Mplus 8.5 yazılımları ile analiz edilmiştir. Eşleştirilmiş örneklem t testleri, bilişsel esneklik (d = 0,40), eleştirel düşünme (d = 0,40) ve öğrenen özerkliğinde (d = 0,22) istatistiksel olarak anlamlı artışlar göstermiştir (p < .001). Pre-test kontrollü çapraz-gecikmeli yol modeli iyi uyum vermiştir (χ²(4)=4,87, CFI=.995, RMSEA=.023) ve özellikle ÖÖ-Son → ED-Son (β=.24) ile çift yönlü ÖÖ–BE yolları (β=.21; β=.26) dikkat çekmiştir.Nitel kısımda yarı yapılandırılmış görüşmeler içerik analiziyle çözümlenmiş; “öz-yönelimli öğrenme”, “eleştirel sorgulama”, “değişime uyum” ve “empatik öğrenme ortamı” ana temaları ortaya çıkmıştır. Bu temalar, nicel bulgulardaki artışları davranışsal düzeyde pekiştirmiştir. Sonuçlar, danışmanlık temelli dil öğretiminin üst düzey bilişsel ve duyuşsal becerileri güçlendirmede etkili olduğunu ve öz-belirleme ile öz-düzenleme kuramlarıyla uyumlu bir öğrenme ekosistemi sunduğunu göstermektedir. Bulgular, üniversite düzeyinde sürdürülebilir öğrenen destek modellerinin tasarımına yönelik politika ve uygulama önerileri sunmaktadır.