Açıklanabilir Yapay Zeka Kullanılarak Klinik Örneklerden Mikobakterilerin Taranması ve Tıbbi Önemi Olan Türlerin Tanımlanmasında Kullanılacak Tek Tüp Multipleks qPCR Tanı Kitinin Geliştirilmesi

Durmaz R. (Yürütücü), Arı O., Arslan H., Arslantürk A., Durmaz B., Kocataş E. N., et al.

TÜSEB B Grubu AR-GE Projesi, 2026 - 2028

Proje Türü: TÜSEB B Grubu AR-GE Projesi
Başlama Tarihi: Ağustos 2026
Bitiş Tarihi: Ağustos 2028

Proje Özeti

Tüberküloz önemli bir halk sağlığı problemi olup yılda yaklaşık 10 milyon vaka ve 1,2 milyon ölüm bildirilmemektedir. Nontuberküloz mikobakteriler (NTM)in oluşturduğu enfeksiyonlar dünyada ve ülkemizde giderek artmaktadır. Mikobakterilerin klinik örneklerde saptanması ve klinik önemi olan türlerin tanımlanması tedavinin yönlendirilmesi ve epidemiyolojik açıdan büyük önem taşımaktadır. Bu noktada konvansiyonel yöntemlerdeki yetersizlikler tanıda moleküler yöntemlere gereksinimi artırmıştır. Bu projede prob hibridizasyonu ve erime sıcaklık (menting temperature) analizi birlikte kullanılarak tek tüpte Mycobacterium cinsini tarama ve tıbbı önemi olan 20 farklı Mycobacterium türünün kısa sürede, yüksek özgüllük ve duyarlılıkla tespiti ve tanımlamasına yönelik multepks qPCR tabanlı bir tanı kitinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Multipleks qPCR geliştirilmesinde “multicolor melting curve analysis” (çok boyalı erime eğrisi analizi) yöntemi kullanılacaktır. Primer/problar açıklanabilir yapay zekâ analizleriyle tasarlanacaktır. Kit performans çalışmaları 2017/746 IVDR önerilerine göre yapılacaktır. Optimizasyon çalışmalarını takiben kitin en düşük saptama limiti (LOD), tekrarlanabilirlik, doğruluk, analitik özgüllük ve klinik örnekler üzerinde etkinlik çalışmaları gerçekleştirilecektir.