COVID-19 Pandemisinin Fonksiyonel ve Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Türkiye'de Merkezi Yönetim Harcamaları Üzerindeki Etkileri


Acar Ü. (Yürütücü), Tirgil A., Yeşilyurt Ş.

TÜBİTAK Projesi, 3501 - Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı, 2026 - 2027

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 3501 - Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı
  • Başlama Tarihi: Nisan 2026
  • Bitiş Tarihi: Temmuz 2027

Proje Özeti

Proje Özeti

COVID-19 pandemisi, küresel düzeyde yalnızca bir sağlık krizi olmakla kalmamış, aynı zamanda ekonomik dengeleri de derinden sarsarak işgücü, imalat, uluslararası ticaret, ulaştırma, turizm piyasaları üzerinde ciddi etkiler doğurmuştur. Salgının yayılmasını önlemek için uygulanan kısıtlamalar ve kapanmalar, ekonomik faaliyetleri durma noktasına getirmiş, hanehalkı ve firmaların gelirlerinde önemli kayıplar yaşanmıştır. Böylece hem talep hem de arz yönlü ortaya çıkan ekonomik kriz, hükümetleri mali destek paketleri açıklamaya zorlamıştır. Genişletici maliye politikası uygulamaları, ülkelerin bütçe dengelerini olumsuz etkilemiş ve kamu borç stoklarını hızla yükseltmiştir. Türkiye de bu süreçten etkilenmiş ve ekonomik istikrarı sağlamak adına “Ekonomik İstikrar Kalkanı” gibi çeşitli destek paketleri devreye almıştır. Pandemi döneminde uygulanan genişletici maliye politikaları kamu harcamalarının farklı kalemlerinde artışlar olarak kendini göstermiştir.

Bu proje önerisi, COVID-19 pandemisinin Türkiye’deki kamu harcamaları üzerindeki etkisini fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırmalar çerçevesinde detaylı bir şekilde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Önerilen projede, 2006–2024 yıllarını kapsayan merkezi yönetim bütçe istatistikleri incelenerek kamu harcamalarındaki değişimler ortaya konulacaktır. Fonksiyonel sınıflandırma kapsamında, kamu harcamaları on temel kategoride değerlendirilerek hangi alanlarda artış veya azalma yaşandığı analiz edilecektir. Eğitim, sağlık, sosyal koruma gibi fonksiyonel harcama grupları pandeminin etkileri göz önünde bulundurularak karşılaştırılacaktır. Ekonomik sınıflandırmada ise cari harcamalar, yatırım harcamaları, faiz giderleri ve transfer harcamaları gibi sekiz ana grup incelenecektir. Bu harcamalardaki değişimler alt düzeylere inilerek detaylı olarak analiz edilecektir. Ayrıca, yüksek enflasyonun kamu harcamalarının reel değerleri üzerindeki etkisi de değerlendirilecektir.

Projenin bir diğer önemli yönü, pandeminin il düzeyindeki kamu harcamalarına nasıl etki ettiğini ölçmeye yönelik regresyon analizleri içermesidir. Türkiye’nin 81 ili için kamu harcama verileri fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırma göz önünde bulundurularak detaylı şekilde incelenecektir. Böylece pandeminin bölgesel harcamalar üzerindeki etkileri ortaya konacaktır. Bu sayede, merkezi bütçeden aktarılan kaynakların bölgesel dağılımı, kriz döneminde hangi illerin daha fazla mali destek aldığı ve hangi harcama türlerinin önceliklendirildiği analiz edilecektir.

Sonuç olarak, bu proje önerisi, COVID-19’un Türkiye’de kamu harcamaları üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde değerlendirerek, salgın döneminde hangi harcama gruplarında önemli değişimler yaşandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, gelecekte benzer krizler karşısında daha etkili maliye politikalarının oluşturulmasına katkı sağlayacak ve politika yapıcılara rehberlik edecektir.