Covid 19 Dönemi Yoğun Bakım Hastalarına Yönelik Aile Etkileşim Modelinin Hastaların Mental İyi Oluş Ve Anksiyete Düzeyine Etkis


Atasoy E. (Yürütücü), Özcebe L. H., Aydın A.

TÜBİTAK Projesi, 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı, 2022 - 2024

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı
  • Başlama Tarihi: Mart 2022
  • Bitiş Tarihi: Şubat 2024

Proje Özeti

COVID-19 dönemi yoğun bakım ünitelerinde izolasyon önlemleri kapsamında getirilen ziyaret yasağı hasta ve yakınları arasında iletişim kurulmamasına bağlı olumsuz sağlık sonuçlarına yol açmıştır. Bu proje; yoğun bakım ünitesi ziyaret yasağı sürecinde hasta ve yakınları arasında etkileşim kurmayı yönelik etik ve yasal prosedür doğrultusunda akut bir çözüm önerisi olarak oluşturulan “aile etkileşim” modelinin hastaların anksiyete ve mental iyi oluş düzeyine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla TUBİTAK 3005 Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri destek programı kapsamında yapılmıştır. Yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan hastalara yönelik hasta yakınları tarafından çeşitli değerlendirme kriterleri dikkate alınarak oluşturulan “videolar” hastalara izletilmiş, hastaların yakınlarına iletmek istedikleri mesajlar ise projede yer alan hemşire tarafından iletilmiştir. Böylece hastalar; moral ve motivasyon, dış dünya ile iletişim, yakınlarına duydukları merak ve özlemi giderme ve yaşama tutunma bakımından oldukça kıymetli duygular yaşadıkları gibi hayata veda eden bazı hastalar ise yakınlarına son mesajlarını iletebilmişlerdir. İnsan yaşamının geri dönülmezliği bakımından hayata veda eden bir hastanın son mesajı, dileği, sözlü vasiyetini hasta yakınları açısından son derece kıymetlidir. Proje bu yönüyle son derece insani bir gereksinime akut çözüm sunma çabası doğrultusunda oluşturulmuştur. Nitekim pandemi sürecinde mevcut kişisel verilerin korunması, hasta gizliği ve mahremiyet gibi yasal ve etik prosedürü gözeterek hasta ve yakınları arasında senkronize görüntülü görüşme yöntemiyle iletişim sağlanması kamu hastanesi etik ve yasal prosedürüne yönelik uzun bir sürece tabi olacağından projede video gösterimine dayalı bir müdahale planlaması hızlı reaksiyon almaya yöneliktir.

Projeden elde edilen sonuçlar; aile etkileşim modeline bağlı oluşturulan müdahalenin hastalarda anksiyete düzeyini azalttığı ve mental iyi oluş düzeyini artırdığını kanıtladığı gibi nitel görüşme sonuçları hasta ve yakınlarının bu süreçte yaşadıkları deneyim ve duyguları belirleme fırsatı sağlamıştır. Bu bakımdan yaşamsal bulgular açısından kritik süreç içerisindeki yoğun bakım hastalarının insani bir gereksinim ve hak bağlamında yakınlarıyla iletişim sürdürmesini sağlamaya yönelik girişimlerin önemi yadsınamaz bir gerçektir. Proje sonuçlarının kalıcı ve modern bir çözüm önerisi olarak ülkemizde hastane yoğun bakım ünitelerinde “dijital ziyaret” sistemi uygulamalarına yön vermesi düşünülmektedir.