Covid 19 Dönemi Yoğun Bakım Hastalarına Yönelik Aile Etkileşim Modelinin Hastaların Mental İyi Oluş Ve Anksiyete Düzeyine Etkis
Atasoy E. (Yürütücü), Özcebe L. H., Aydın A.
TÜBİTAK Projesi, 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı, 2022 - 2024
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı
- Başlama Tarihi: Mart 2022
- Bitiş Tarihi: Şubat 2024
Proje Özeti
COVID-19
dönemi yoğun bakım ünitelerinde izolasyon önlemleri kapsamında getirilen
ziyaret yasağı hasta ve yakınları arasında iletişim kurulmamasına bağlı olumsuz
sağlık sonuçlarına yol açmıştır. Bu proje; yoğun bakım ünitesi ziyaret yasağı
sürecinde hasta ve yakınları arasında etkileşim kurmayı yönelik etik ve yasal
prosedür doğrultusunda akut bir çözüm önerisi olarak oluşturulan “aile
etkileşim” modelinin hastaların anksiyete ve mental iyi oluş düzeyine etkisinin
değerlendirilmesi amacıyla TUBİTAK 3005
Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri destek
programı kapsamında yapılmıştır. Yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan hastalara
yönelik hasta yakınları tarafından çeşitli değerlendirme kriterleri dikkate
alınarak oluşturulan “videolar” hastalara izletilmiş, hastaların yakınlarına
iletmek istedikleri mesajlar ise projede yer alan hemşire tarafından
iletilmiştir. Böylece hastalar; moral ve motivasyon, dış dünya ile iletişim,
yakınlarına duydukları merak ve özlemi giderme ve yaşama tutunma bakımından
oldukça kıymetli duygular yaşadıkları gibi hayata veda eden bazı hastalar ise
yakınlarına son mesajlarını iletebilmişlerdir. İnsan yaşamının geri dönülmezliği
bakımından hayata veda eden bir hastanın son mesajı, dileği, sözlü vasiyetini
hasta yakınları açısından son derece kıymetlidir. Proje bu yönüyle son derece
insani bir gereksinime akut çözüm sunma çabası doğrultusunda oluşturulmuştur.
Nitekim pandemi sürecinde mevcut kişisel verilerin korunması, hasta gizliği ve
mahremiyet gibi yasal ve etik prosedürü gözeterek hasta ve yakınları arasında
senkronize görüntülü görüşme yöntemiyle iletişim sağlanması kamu hastanesi etik
ve yasal prosedürüne yönelik uzun bir sürece tabi olacağından projede video
gösterimine dayalı bir müdahale planlaması hızlı reaksiyon almaya yöneliktir.
Projeden
elde edilen sonuçlar; aile etkileşim modeline bağlı oluşturulan müdahalenin
hastalarda anksiyete düzeyini azalttığı ve mental iyi oluş düzeyini artırdığını
kanıtladığı gibi nitel görüşme sonuçları hasta ve yakınlarının bu süreçte
yaşadıkları deneyim ve duyguları belirleme fırsatı sağlamıştır. Bu bakımdan
yaşamsal bulgular açısından kritik süreç içerisindeki yoğun bakım hastalarının
insani bir gereksinim ve hak bağlamında yakınlarıyla iletişim sürdürmesini
sağlamaya yönelik girişimlerin önemi yadsınamaz bir gerçektir. Proje
sonuçlarının kalıcı ve modern bir çözüm önerisi olarak ülkemizde hastane yoğun
bakım ünitelerinde “dijital ziyaret” sistemi uygulamalarına yön vermesi düşünülmektedir.